ئۇيغۇردىكى ھەدىس تەكشۈرگۈچى مكتشف الحديث باللغة الإنجليزية
 
Hadith   2   الحديث
الأهمية: دخل علينا رسول الله -صلى الله عليه وسلم- حين توُفِّيَتْ    ابنته، فقال: اغْسِلْنَهَا ثلاثًا، أو خمسًا، أو أكثر من ذلك -إن رَأَيْتُنَّ ذلك- بماء وَسِدْرٍ، واجعلن في الأخيرة كافورًا -أو شيئًا من كافور- فإذا فَرَغْتُنَّ فَآذِنَّنِي


باشتېما:

پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم قىزى «ئۇممۇ گۈلسۈم» ۋاپات بولغاندا قېشىمىزغا كىرىپ: ئۇنى ئۈچ قېتىم ياكى بەش قېتىم ۋە ياكى ئۇنىڭدىنمۇ كۆپ قېتىم (ئەگەر ئېھتىياج تۈيساڭلار) يۇيۇڭلار. سۇ ۋە سىدىر بىلەن يۇيۇڭلار، ئاخىرىقى قېتىمدا كافۇر ياكى كافۇرغا ئوخشايدىغان بىر نەرسە ئارىلاشتۇرۇڭلار. يۇيۇپ بولغاندىن كېيىن ماڭا خەۋەر قىلىڭلار، دېدى

عن أُمّ عَطِيَّةَ الأنصارية -رضي الله عنها- قالت: «دخل علينا رسول الله -صلى الله عليه وسلم- حين تُوُفِّيَتْ    ابنته، فقال: اغْسِلْنَهَا ثلاثا، أو خمسا، أو أكثر من ذلك -إن رَأَيْتُنَّ ذلك- بماء وَسِدْرٍ، واجْعَلْنَ في الأخيرة كافُورا -أو شيئا من كافور- فإذا فَرَغْتُنَّ فَآذِنَّنِي ». فلما فَرَغْنَا آذَنَّاهُ، فأعطانا حَقْوَهُ، وقال: أَشْعِرْنَهَا بِهِ -تعني إزاره-.
وفي رواية «أو سَبْعا»، وقال: « ابْدَأْنَ بِمَيَامِنِهَا ومَواضِعِ الوُضوء منها» وإن أُمّ عَطِيَّةَ قالت: وجعلنا رأسها ثلاثة قُرُون».

ئۇممۇ ئەتىييە ئەنسارى رەزىيەللاھۇ ئەنھادىن مۇنداق رىۋايەت قىلىنىدۇ: پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم قىزى«ئۇممۇ گۈلسۈم» ۋاپات بولغاندا قېشىمىزغا كىرىپ: پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم قىزى «ئۇممۇ گۈلسۈم» ۋاپات بولغاندا قېشىمىزغا كىرىپ: ئۇنى ئۈچ قېتىم ياكى بەش قېتىم ۋە ياكى ئۇنىڭدىنمۇ كۆپ قېتىم (ئەگەر ئېھتىياج تۈيساڭلار) يۇيۇڭلار. سۇ ۋە سىدىر بىلەن يۇيۇڭلار، ئاخىرىقى قېتىمدا كافۇر ياكى كافۇرغا ئوخشايدىغان بىر نەرسە ئارىلاشتۇرۇڭلار. يۇيۇپ بولغاندىن كېيىن ماڭا خەۋەر قىلىڭلار، دېدى. بىز ئىشىمىزنى تۈگىتىپ رەسۇلۇللاھقا خەۋەر بەردۇق. بىزگە ئىزارىنى بېرىپ: بۇنى بەدىنىگە يۆگەڭلار! يەنى ئىچ كېپەنلىك قىلىڭلار دېدى. يەنە بىر ھەدىستە: يەتتە قېتىم يۇيۇڭلار، ئوڭ تەرەپتىن ۋە تاھارەت ئالىدىغان جايلاردىن باشلاڭلار، دېدى. ئۇممۇ ئەتىييە: ئۇممۇ كۇلسۇمنىڭ چېچىنى ئۈچ ئۆرۈم قىلىپ ئۆرىدۇق

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
لما تُوُفيت    زينب -رضي الله عنها-، وهي بنت النبي -صلى الله عليه وسلم- ، دخل النبي -صلى الله عليه وسلم- على النسوة اللاتي يغسلنها، وفيهن "أم عطية الأنصارية" ليعلمهن صفة غسلها، لتخرج من هذه الدنيا إلى ربها، طاهرة نقية فقال: اغسلنها ثلاثاً، أو خمسا، ليكون قطع غسلهن على وتر أو أكثر من ذلك، إن رَأيْتُنَّ أنها تحتاج إلى الزيادة على الخمس، وأنه لازم.
وليكون الغسل أنقى، والجسد أصلب، اجعلن مع الماء سدراً، وفي الأخيرة كافورا، لتكون مطيبة بطيب يبعد عنها الهوام، ويشد جسدها، ووصاهن أن يبدأن بأشرف أعضائها، من الميامن، وأعضاء الوضوء، وأمرهن - إذا فرغن من غسلها على هذه الكيفية- أن يخبرنه.
فلما فرغن وأعلمنه، أعطاهن إزاره الذي باشر جسده الطاهر، ليشعرنها إياه، أي ليكون مما يلي جسدها، فيكون بركة عليها في قبرها، وقد نقضت النسوة اللاتي يغسلن زينب رأسها وغسلنه وجعلنه ثلاثة قرون الناصية قرن والجانبان قرنان وألقينه خلفها.
585;ەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ قىزى زەينەپ ۋاپات بولغاندا، رەسۇلۇللاھ ئۇنى يۇيۇۋاتقانلارنىڭ قېشىغا كىردى، ئۇلارنىڭ قاتارىدا ئۇممۇ ئەتىييە ئەلئەنسارىيە بار ئىدى، زەينەپ بۇ دۇنيادىن پەرۋەردىگارىنىڭ ھۇزۇرىغا پاكىز بېرىش ئۈچۈن ئۇلارغا يۇيۇش قائىدىلىرىنى ئۆگەتتى. يۇيۇشنىڭ قېتىم سانى تاق بولۇش ئۈچۈن: ئۇنى ئۈچ قېتىم ياكى بەش قېتىم يۇيۇڭلار دېدى. ئەگەر بەشتىن كۆپرەك يۇيۇشقا ئېھتىياج بولسا، يەنىلا تاق قىلىشقا بۇيرىدى. مېيىتنىڭ بەدىنى پاكىز ۋە چىڭ بولۇش ئۈچۈن سۇغا سىدىر ئارلاشتۇرۇڭلار، ئاخىرىقى يۇيۇشتا كاپۇرنى ئارلاشتۇرۇڭلار، يەنە كاپۇر مېيىتنىڭ جىسمىنى چىڭىتىدۇ، ھاشارەتلەردىن يىراقلاشتۇرىدۇ. شەرەپلىك ئەزالاردىن باشلاپ يۇيۇشنى تەۋسىيە قىلدى، ئوڭ تەرەپتىن ۋە تاھارەت ئالىدىغان ئەزالاردىن باشلاشقا بۇيرىدى. يۇيۇپ بولغاندا خەۋەر قىلىڭلار دېدى. ئۇلار خەۋەر قىلدى، رەسۇلۇللاھ كېلىپ مۇبارەك بەدىنى تەگكەن ئىزارىنى زەينەپكە قەبرىدە بەرىكەت ۋە بەلگە بولسۇن ئۈچۈن كېپەن قىلىشقا بەردى.مېيىت يۇغۇچى ئاياللار زەينەپنىڭ چېچىنى ئۈچ ئۆرۈم قىلىپ ئۆرىدى، ئۈستى تەرەپنى بىر ئىككى يان تەرەپنى ئىككى ئۆرۈم قىلدى، چاچلىرىنى ئارقا تەرىپىدە قويدى   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 1751

 
Hadith   3   الحديث
الأهمية: عمرة في رمضان تعدل حجة - أو حجة معي


باشتېما:

رامىزاندا ئۆمرە قىلىش، (پەزىلەتتە) ھەج قىلغانغا ياكى مەن بىلەن بىرگە ھەج قىلغانغا باراۋەر بولىدۇ

عن عبد الله بن عباس -رضي الله عنهما- مرفوعاً: «عمرة في رمضان تعدل حجة - أو حجة معي».

ئابدۇللاھ ئىبنى ئابباس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن بايان قىلىنغان ھەدىستە، پەيغەمبەرئەلەيھىسسالام: «رامىزاندا ئۆمرە قىلىش (پەزىلەتتە) ھەج قىلغانغا ياكى مەن بىلەن بىرگە ھەج قىلغانغا باراۋەر بولىدۇ» دېگەن

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
أداء عمرة في شهر رمضان يماثل أجرها أجر حجة تطوع أو حجة مع النبي -صلى الله عليه وسلم-، والمقصود في الشرف والأجر، لا أن العمرة في رمضان يحصل بها فريضة الحج.
585;امىزان ئېيىدا ئۆمرە قىلىشنىڭ ئەجىر-ساۋابى، نەپلە ھەج قىلغان ياكى پەيغەمبەرئەلەيھىسسالام بىلەن بىرگە ھەج قىلغاننىڭ ئەجىر-ساۋابىغا باراۋەر بولىدۇ، بۇنىڭدىن رامىزاندا ئېرىشىدىغان شان-شەرەپ، ئەجىر-ساۋاپ مەقسەت قىلىنىدۇ، ھەرگىزمۇ رامىزاندا ئۆمرە قىلسا ئۇنىڭ بىلەن پەرز ھەج ئادا بولىدۇ دېگەنلىك مەقسەت قىلىنمايدۇ   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2753

 
Hadith   4   الحديث
الأهمية: كان النبي-صلى الله عليه وسلم- يعتكف في كل رمضان عشرة أيام، فلما كان العام الذي قبض فيه اعتكف عشرين يوما


باشتېما:

پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ھەر رامىزاندا ئون كۈن ئېتىكاپتا ئولتۇراتتى، ۋاپات تاپقان يىلى يىگىرمە كۈن ئېتىكاپتا ئولتۇرغان

عن أبي هريرة -رضي الله عنه- قال: كان النبي-صلى الله عليه وسلم- يعتكف في كل رمضان عشرة أيام، فلما كان العام الذي قُبِضَ فيه اعتكف عشرين يوماً.

ئەبۇ ھۈرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ھەر رامىزاندا ئون كۈن ئېتىكاپتا ئولتۇراتتى، ۋاپات تاپقان يىلى يىگىرمە كۈن ئېتىكاپتا ئولتۇرغان

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
كان النبيُّ -عليه الصلاة والسلام- يلزمُ المسجدَ مُنقطِعَاً لعبادة الله في كل رمضان عشرة أيامٍ، وكان يعتكف في العشر الأوسط منه رجاء إدراك ليلة القدر، فلما عَلِمَ أنها في العشر الأواخر منه اعتكفها، ثم اعتكف في العام الذي ماتَ فِيهِ عِشرين يوماً زيادة في الطاعة والتقرب لله -تعالى-.
662;ەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ھەر يىلى رامىزاندا ئاللاھ تائالاغا ئىبادەت قىلىش ئۈچۈن ئون كۈن مەسچىتتە ئولتۇراتتى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام قەدىر كېچىسىنى تىپىش ئۈچۈن رامىزاننىڭ ئوتتۇرىدىكى ئون كۈنىدە ئېتىكاپ قىلغان، قەدىر كېچىسىنىڭ رامىزاننىڭ ئاخىرقى ئون كۈنىدە بولىدىغانلىقىنى بىلگەندىن كېيىن رامىزاننىڭ ئاخىرقى ئون كۈنىدە ئېتىكاپ قىلغان، ۋاپات بولىدىغان يىلى ئاللاھ تائالاغا يېقىنلىشىش ۋە تائەت-ئىبادەتنى كۆپ قېلىۋىلىش ئۈچۈن يىگىرمە كۈن ئېتىكاپ قىلغان   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   بۇخارى"سەھىھۇل بۇخارى"ناملىق ئەسىرىدە رىۋايەت قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2754

 
Hadith   5   الحديث
الأهمية: كانت عكاظ، ومجنة، وذو المجاز أسوَاقًا في الجاهلية، فتأَثموا أن يتجروا في المواسم، فنزلت: ليس عليكم جناح أن تبتغوا فضلًا من ربكم


باشتېما:

ئۇككاز، مەجەننە ۋە زۇلمەجاز دېگەنلەر جاھىلەت دەۋرىدىكى بازارلار ئىدى، كىشىلەر ھەج مەۋسۇملىرىدا تىجارەت قىلىشنى گۇناھ دەپ قارىدى، شۇنىڭ بىلەن بۇ ئايەت چۈشتى: «پەرۋەردىگارىڭلاردىن (ھەج مەۋسۇمىدا تىجارەت ۋە باشقا ئوقەت ئارقىلىق) رىزىق تەلەپ قىلساڭلار سىلەرگە ھېچ گۇناھ بولمايدۇ». سۈرە بەقەرە 198-ئايەت

عن عبد الله بن عباس -رضي الله عنهما- قال:    كانت عُكَاظُ، ومَجِنَّةُ، وذُو المجَازِ أسوَاقَاً في الجاهلية، فَتَأَثَّمُوا أنْ يَتَّجِرُوا في المواسم، فنزلت: {ليس عليكم جناح أن تبتغوا فضلاً من ربكم} "البقرة" (198) في مواسم الحج.

ئابدۇللا ئىبنى ئابباسنىڭ مۇنداق دېگەنلىكى رىۋايەت قىلىنىدۇ: ئۇككاز، مەجەننە ۋە زۇلمەجاز دېگەنلەر نادانلىق دەۋرىدىكى بازارلار ئىدى، كىشىلەر ھەج مەۋسۇملىرىدا تىجارەت قىلىشنى گۇناھ دەپ قارىدى، شۇنىڭ بىلەن بۇ ئايەت چۈشتى: «پەرۋەردىگارىڭلاردىن (ھەج مەۋسۇمىدا تىجارەت ۋە باشقا ئوقەت ئارقىلىق) رىزىق تەلەپ قىلساڭلار سىلەرگە ھېچ گۇناھ بولمايدۇ». سۈرە بەقەرە 198-ئايەت

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
كانت هذه الأماكن أسواقاً للمشركين من قبل الإسلام يُتَاجِرُون فيها في أيام الحج، فخاف الصحابة -رضي الله عنهم- أن يأثموا إذا تَاجَرُوا فيها في أيام الحج، فأنزل الله هذه الآية ليُبَيِّنَ لهم أنَّ التجارة في موسم الحج لا تُفْسِدُهُ مع أداء النسك على الوجه الشرعي، على أنَّ التجارة في الحج جائزةٌ، لكنَّ الأولى والأحسن التفرغ لأداء نسك الحج، فهذا هو الأفضل.
576;ۇ ئورۇنلار ئىسلامدىن ئىلگىرى مۇشرىكلارنىڭ ھەج كۈنلىرىدە تىجارەت قىلىدىغان بازارلىرى ئىدى، ساھابىلار ھەج كۈنلىرىدە ئۇ جايلاردا تىجارەت قىلىشنى گۇناھ دەپ قارىدى، شۇنىڭ بىلەن ئاللاھ تائالا ھەج مەۋسۇمىدە تىجارەت قىلىشنىڭ شەرئى يول بىلەن ئادا قىلىنغان ھەج پائالىيتىنى بۇزىۋەتمەيدىغانلىقىنى بايان قىلىش ئۈچۈن ئۇلارغا بۇ ئايەتنى نازىل قىلدى. چۈنكى ھەج مەۋسۇمىدە تىجارەت قىلىسا بولىدۇ، لېكىن ھەج پائالىيەتلىرىنى ئادا قىلشقا پۈتۈن زېھنىنى بېرىش ئەلا، ھەممىدىن ياخشى ۋە ئەۋزەلدۇر   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   بۇخارى"سەھىھۇل بۇخارى"ناملىق ئەسىرىدە رىۋايەت قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2755

 
Hadith   6   الحديث
الأهمية: كل ميت يختم على عمله إلا المرابط في سبيل الله، فإنه يَنْمي له عمله إلى يوم القيامة، ويؤمن فتنة القبر


باشتېما:

ھەر قانداق كىشىنىڭ ئەمىلى ئۆلۈم بىلەن ئۈزىلىدۇ، پەقەت ئاللاھ يولىدىكى مۇجاھىد بۇنىڭ سىرتىدا بولۇپ، ئۇنىڭ ئەمىلى قىيامەت كۈنىگىچە كۆپىيىدۇ ۋە قەبرە پىتنىسىدىن خاتىرجەم بولىدۇ

عن فَضَالَةُ بنُ عُبَيْدٍ وسلمان الفارسي وعقبة بن عامر الجهني -رضي الله عنهم- مرفوعاً: «كُلُّ مَيِّتٍ يُخْتَمُ على عَمَلِهِ إلا الُمرَابِطَ في سبيل الله، فإنه يَنْمِي لَهُ عَمَلَهُ    يوم القيامة، ويُؤَمَّنُ فتنة القبر».

فۇزالە ئىبنى ئۇبەيىد، سەلمان ئەلفارىسي ۋە ئۇقبە ئىبنى ئامىرلار پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمدىن: «ھەر قانداق كىشىنىڭ ئەمىلى ئۆلۈم بىلەن ئۈزىلىدۇ، پەقەت ئاللاھ يولىدىكى مۇھاپىزەتچى بۇنىڭ سىرتىدا بولۇپ، ئۇنىڭ ئەمىلى قىيامەت كۈنىگىچە كۆپىيىدۇ ۋە قەبرە ئازابىدىن خاتىرجەم بولىدۇ» دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلدى

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
كُلُّ مَيِّتٍ يَنْقَطِعُ عَمَلُهُ بالموتِ فلا يُكْتَبُ لَهُ أجرٌ جديدٌ، إلا المرابِطَ في سبيل الله الذي يَحرِسُ حُدُودَ المسلمين،فإنَّ الله يُكْرِمُهُ ببقاءِ أجْرِ عَمَلِهِ،ويَأْمَنُ فِتنَةَ القَبْرِ فلا يسأله الملكان.
726;ەر بىر كىشىنىڭ ئەمىلى ئۆلۈم بىلەن ئۈزىلىپ، ئۇنىڭغا يېڭىدىن ئەجىر يېزىلمايدۇ، پەقەت ئاللاھ يولىدا مۇسۇلمانلارنىڭ چىگراسىنى قوغدايدىغان مۇھاپىزەتچى بۇنىڭ سىرتىدا بولۇپ، ئاللاھ ئۇنى ئىززەتلەپ ئۇنىڭ ساۋابىنى ئۈزلۈكسىز يازىدۇ. ئۇ قەبرە پىتنىسىدىن خاتىرجەم بولىدۇ، ئىككى پەرىشتە ئۇنى سوراققا تارىتمايدۇ   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   تىرمىزىي"سۈنەن تىرمىزى"ناملىق ئەسىرىدە رىۋايەت قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2756

 
Hadith   7   الحديث
الأهمية: من حج، فلم يرفث، ولم يفسق، رجع كيوم ولدته أمه


باشتېما:

كىمكى ھەج پائالىيىتى جەريانىدا گۇناھ ئىشلىمەستىن ۋە يامان سۆز قىلماستىن ھەج قىلىدىكەن، ئۇ خۇددى ئانىسىدىن تۇغۇلغاندەك گۇناھتىن پاك ھالەتتە قايتىدۇ

عن أبي هريرة -رضي الله عنه- مرفوعاً: «مَنْ حَجَّ، فلَمْ يَرْفُثْ، وَلم يَفْسُقْ، رَجَعَ كَيَوْمَ وَلَدْتُهُ أُمُّهُ».

ئەبۇ ھۈرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنغان ھەدىستە، پەيغەمبەرئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: «كىمكى ھەج پائالىيىتى جەريانىدا گۇناھ ئىشلىمەستىن ۋە يامان سۆز قىلماستىن ھەج قىلىدىكەن، ئۇ خۇددى ئانىسىدىن تۇغۇلغاندەك گۇناھتىن پاك ھالەتتە قايتىدۇ»

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
مَنْ حَجَّ لله -تعالى- ولم يَصْدُرْ منه كلامٌ قبيحٌ ولا فعلٌ سيءٌ أثناء المناسك، ولم يأتِ بمعصيةٍ رَجَعَ مِنْ حَجِّهِ مَغْفُوراً له، كما يُولَدُ الصَّبِيُّ سَالماً من الذُّنُوب، وتكفيرُ الحجِّ للذُّنُوب والخطايا خاصٌّ بصغائر الذنوب، أما الكبائرُ فلا بُدَّ لها من التوبة.
603;ىمكى ئاللاھ ئۈچۈن ھەج قىلسا، ھەج پائالىيەت جەريانىدا يامان سۆز، ناچار ئىش-ھەرىكەت ۋە گۇناھ سادىر قىلمىسا، ئۇ ھەجدىن خۇددى يېڭىدىن دۇنياغا كۆز ئاچقان بوۋاق گۇناھتىن پاك بولغاندەك گۇناھلىرى كەچۈرۈم قىلىنىپ قايتىدۇ. ھەج ئىبادىتى بارلىق كېچىك گۇناھ-خاتالىقلارغا كاپارەت بولىدۇ، چوڭ گۇناھلار ئۈچۈن تەۋبە قىلىش زۆرۈر بولىدۇ   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2758

 
Hadith   8   الحديث
الأهمية: لَكُنَّ أفضل الجهاد: حج مبرور


باشتېما:

سىلەر (ئاياللار) ئۈچۈن جىھادنىڭ ئەڭ ئەۋزىلى گۇناھ ئارىلىشىپ قالمىغان ھەجدۇر

عن عائشة -رضي الله عنها- قالت:    قُلتُ: يا رَسُولَ الله، نَرَى الجهادَ أفضلَ العمل، أفلا نُجاهِد؟ فقال: «لَكُنَّ أفضلُ الجهادِ: حجٌّ مبرور».

ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھادىن مۇنداق دېگەنلىكى رىۋايەت قىلىنىدۇ: مەن: ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى!، جىھاد قىلىش ئەمەللەرنىڭ ئەۋزىلى ئىكەن، بىزمۇ جىھاد قىلمايلىمۇ؟ دېسەم، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: «سىلەر (ئاياللار) ئۈچۈن جىھادنىڭ ئەڭ ئەۋزىلى گۇناھ ئارىلىشىپ قالمىغان ھەجدۇر»

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
كانت أم المؤمنين عائشةُ -رضيَ الله عنها- والنساءُ معها يعتقدن أنَّ أفضل الأعمال وأكثرها أجراً الجهاد في سبيل الله ومقاتلة الأعداء، فأرشَدَهُنَّ -عليه الصلاة والسلام- إلى جهادٍ أفضل في حقهن من القتال، وهو الحج الذي لا إثم يخالطه، سُمِّيَ الحجُّ جهاداً لأنه جهادٌ للنفس، وفيه بذلٌ للمال وطاقة البدن.
605;ۆمىنلەرنىڭ ئانىسى ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا ۋە ئۇنىڭ ئەتراپىدىكى ئاياللار: «ئەمەللەرنىڭ ئەڭ ئەۋزىلى ۋە ساۋابى كۆپرەكى ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىپ، دۈشمەنلەر بىلەن ئۇرۇشۇش» دەپ قارايتتى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۇلارغا ئۇلار ھەققىدە ئۇرۇش قىلىشتىنمۇ ئەۋزەل بولغان، گۇناھ ئارىلاشمىغان ھەجدىن ئىبارەت بىر جىھادنى بايان قىلىپ بەردى. ھەج بەدەن قۇۋۋىتى ۋە مال-مۈلۈك سەرپ قىلىپ، نەپسى بىلەن كۆرەش قىلىش بولغانلىقى ئۈچۈن جىھاد دەپ ئاتالدى   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   بۇخارى"سەھىھۇل بۇخارى"ناملىق ئەسىرىدە رىۋايەت قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2759

 
Hadith   9   الحديث
الأهمية: أَتَى رَجُلٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ رَسولَ الله -صلى الله عليه وسلم- وَهُوَ فِي الْمَسْجِدِ- فَنَادَاهُ: يَا رَسُولَ الله، إنِّي زَنَيْتُ


باشتېما:

پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مەسچىتتە تۇرغاندا مۇسۇلمانلاردىن بىر كىشى كېلىپ ئۇنى تولاپ دىدىكى: ئى رەسۇلۇللاھ! مەن زىنا قىلدىم

عن أبي هريرة -رضي الله عنه- قال: «أَتَى رجل مِنَ المسلمين رسولَ -صلى الله عليه وسلم- وهو في المسجد فَنَادَاهُ: يا رسول الله، إنِّي زَنَيْتُ، فَأَعْرَضَ عنه، فَتَنَحَّى تِلْقَاءَ وَجْهِهِ فَقَالَ: يا رسول الله، إنِّي زَنَيْت، فأعرض عنه، حَتَّى ثَنَّى ذلك عليه أَرْبَعَ مَرَّاتٍ.
   فَلَمَّا شَهِدَ عَلَى نَفْسِهِ أَرْبع شهادات: دَعَاهُ رَسُولُ الله -صلى الله عليه وسلم-، فَقَالَ: أَبِكَ جُنُونٌ؟ قَالَ: لا، قَالَ: فَهَلْ أُحْصِنْت؟ قَالَ: نَعَمْ، فَقَالَ رَسُولُ الله: اذْهَبُوا بِهِ فَارْجُمُوهُ».
قَالَ ابْنُ شِهَابٍ: فَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ. سَمِعَ جَابِرَ بنَ عَبْدِ الله يَقُولُ: «كُنْت فِيمَنْ رَجَمَهُ، فَرَجَمْنَاهُ بِالمُصَلَّى، فَلَمَّا أَذْلَقَتْهُ الْحِجَارَةُ هَرَبَ، فَأَدْرَكْنَاهُ بِالحَرَّةِ، فَرَجَمْنَاهُ».

ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ بايان قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مەسچىتتە تۇرغاندا مۇسۇلمانلاردىن بىر كىشى كېلىپ ئۇنى تولاپ ئى رەسۇلۇللاھ! مەن زىنا قىلدىم دىۋىدى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۇنىڭدىن يۈز ئۆرۈۋالدى. ئۇ ئادەم پەيغەمبىرىمىزنىڭ ئالدىغا كېلىپ ئى رەسۇلۇللاھ! مەن زىنا قىلدىم، دىۋىدى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۇنىڭدىن يۈز ئۆرۈۋالدى. ھەتتاكى ئۇ ئىش تۆت قېتىم تەكرارلاندى. ئۇ ئادەم ئۆزىگە ئۆزى تۆت قېتىم گۇۋاھلىق بەرگەندە، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۇنى چاقىرىپ: سەندە ساراڭلىق بارمۇ؟ دېدى، ئۇ: ياق، دىدى. رەسۇلۇللاھ: سەن توي قىلغانمۇ؟ دېدى، ئۇ: ھە-ئە، دېدى. شۇنىڭ بىلەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: ئۇنى ئاپىرىپ چالما -كېسەك ئېتىڭلار، دېدى. ئىبنى شىھاب ماڭا ئەبۇ سەلەمە ئىبنى ئابدۇرراھمان خەۋەر بېرىپ مۇنداق دېدى: ئۇ جابىر ئىبنى ئابدۇللاھ رەزىيەللاھۇ ئەنھۇنىڭ: مەن ئۇ ئادەمگە چالما - كېسەك ئاتقانلارنىڭ قاتارىدا بار ئىدىم، ئۇنى بىز نامازگاھتا چالما - كېسەك قىلدۇق، ئۇ ئىتىلغان تاشنىڭ ئاغرىقىدا قاچتى، بىز ئۇنى ھەررە دېگەن جايدا تۇتۇۋالدۇق ۋە چالما - كېسەك قىلىشنى داۋاملاشتۇردۇق

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
أَتَى مَاعِزُ بنُ مَالِك الْأَسْلَمِيّ -رضي الله عنه- إلى النّبي -صلى الله عليه وسلم- وهو في المسجد، فناداه واعْتَرَفَ على نَفْسِهِ بالزِّنا، فأَعَرَضَ عنه النبي -صلى الله عليه وسلم-، لَعَلَّه يَرْجِع فَيتُوب فيما بَيْنَه وبَين اللهِ -تعالى-، ولكن قدْ جاء غاضِباً على نفسِهِ، جازِماً على تَطْهِيرِها بالحدِّ، فقَصدُه من تِلْقَاء وجههِ مَرَّةً أُخْرَى، فاعْتَرَفَ بالزِّنا أيضاً.
فأَعْرَضَ النبيُّ -صلى الله عليه وسلم- أيْضاً، حتى شَهِدَ على نَفْسِه بالزِّنا أربع مرات، حِينَئِذٍ اسْتَثْبَتَ النبيُّ -صلى الله عليه وسلم- عن حَالِه، فسَأَلَه: هلْ بِهِ مِنْ جُنُون؟ قالَ: لا، وسَأَلَ أَهْلَهُ عن عَقْلِه، فأَثْنوا عَلَيِه خَيْراً، ثُمَّ سَأَلَهُ: هلْ هُو مُحْصَنٌ أمْ بِكْر لا يجبُ عليه الرَّجْم؟ فأخْبَرَه أَنَّهُ مُحْصَن، وسَأَلَهُ: لَعَلَّهُ لَم يَأْتِ ما يُوجِبُ الحدَّ، مِنْ لَمْسٍ أَوْ تَقْبِيل، فصَرَّحَّ بحقيقةِ الزِّنا.
فلمَّا اسْتَثَبَتَ -صلى الله عليه وسلم- مِنْ كُلِّ ذلك، وتَحَقَّقَ مِنْ وُجُوبِ إِقَامَةِ الحَدِّ، أَمَرَ أَصْحَابَه أَنْ يَذْهَبُوا بِهِ فَيَرْجُمُوه.
فَخَرَجُوا بِهِ إِلى بَقِيعِ الْغَرْقَدِ -وهُو مُصَلَى الجَنَائِزِ- فَرَجَمُوه، فلمَّا أَحَسَّ بِحَرِّ الحِجَارَةِ، طَلَبَ النَّجَاةَ، ورَغِبَ في الفِرَارِ مِنَ الموتِ، لأن النفس البشرية لا تتحمل ذلك، فَهَرَبَ، فأَدْركُوه بالْحَرَّة، فأَجْهَزُوا عَلَيْه حتَى مَاتَ، -رحمه الله ورَضِي عنه-.
662;ەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مەسچىتتە تۇرغاندا، مائىز ئىبنى مالىك ئەلئەسلەمى كېلىپ ئۆزىنىڭ زىنا قىلغانلىقىنى ئېتىراپ قىلدى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام، ئۇنىڭ بۇ گېپىدىن قايتىپ بۇ ئىشنى ئاللاھ تائالا بىلەن ئۆزىنىڭ ئوتتۇرىدا قويۇپ تەۋبە قىلىشىنى ئويلاپ، ئۇنىڭدىن يۈزىنى ئۆرۈۋالدى. لېكىن ئۇ ئۆزىگە ئاچچىقى كەلگەن ۋە ئۇنى جازالاش ئارقىلىق پاكلاشقا بەل باغلاپ كەلگەچكە، پەيغەمبىرىمىزنىڭ ئالدىغا يەنە كېلىپ ئۆزىنىڭ زىنا قىلغانلىقىنى ئېتىراپ قىلدى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۇنىڭدىن يەنە يۈز ئۆرۈۋالدى. ھەتتاكى ئۇ ئادەم ئۆزىگە ئۆزى تۆت قېتىم گۇۋاھلىق بەردى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۇنىڭ ئەھۋالىنى ئېنىقلىغاندىن كېيىن، ئۇنىڭدىن سەندە ساراڭلىق بارمۇ؟ دەپ سورىۋىدى، ئۇ، ياق، دىدى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۇنىڭ ئائىلىسىدىن ئۇنىڭ ئەقلى - ھوشى جايىدىمۇ؟ دەپ سوراپتى، ئۇلار ئۇنىڭ ياخشىلىقىنى ئېيتىشىپ ماختاشتى. پەيغەمبىرىمىز ئۇنىڭدىن توي قىلغانمۇ؟ ياكى قىلمىغانمۇ؟ دەپ سورىدى، چۈنكى توي قىلمىغان بولسا چالما - كېسەك جازاسى بېرىلمەيتى. ئۇ، ئۆزىنىڭ توي قىلغانلىقىنى ئىيتتى. ۋە ئۇ بەلكى سىلاپ قويغان ياكى سۆيۈپ قويغاندەك ئىشنى قىلىپ بۇ جازانى ۋاجىپ قىلىدىغان چوڭ ئىشنى قىلمىغان بولىشى مۇمكىن دەپ سورىسا، ئۇ ھەقىقى زىنا قىلغانلىقىنى ئوچۇق دىدى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۇنىڭ ئەھۋالىنىڭ ھەممىسىنى ئېنىقلىغان ۋە ئۇنىڭغا بۇ جازانى يۈرگۈزۈش ۋاجىپلىقى ئوتتۇرىغا چىققاندىن كىيىن، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ساھابىلارغا ئۇنى ئاپىرىپ چالما- كېسەك قىلىشقا بۇيرىدى. ئۇلار ئۇنى جىنازا نامىزى ئوقۇيدىغان (بەقىئۇلغەرقەد) كە ئېلىپ چىقتى ۋە چالما - كېسەك قىلدى، ئۇ تاشنىڭ قاتتىق قىزىتقىنىنى ھېس قىلغاندا قۇتۇلۇشنى كۆزلەپ، ئۆلۈمدىن قىچىشنى ئويلىدى، چۈنكى ئىنساننىڭ نەپسى ئۇنداق ئىشنى كۆتۈرەلمەيتتى ۋە قاچتى. ئۇلار ئۇنى ھەررە دېگەن جايدا تۇتۇۋالدى ۋە ئۇنى جاراھەتلەندۈرۈپ ئۆلتۈرۈۋەتتى. ئاللاھ تائالا ئۇنىڭغا رەھىم قىلسۇن ۋە ئۇنىڭدىن رازى بولسۇن   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2933

 
Hadith   10   الحديث
الأهمية: أَجْرَى النَّبِيُّ -صلى الله عليه وسلم- مَا ضُمِّرَ مِنْ الْخَيْلِ: مِنْ الْحَفْيَاءِ إلَى ثَنِيَّةِ الْوَدَاعِ


باشتېما:

پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مەشىق قىلدۇرۇلغان ئاتلارنى «ھەفيا» بىلەن «ۋەدا داۋىنى» نىڭ ئارىلىقىدا بەيگىگە سالدى

عن عبد الله بن عمر -رضي الله عنهما- قال: «أَجْرَى النَّبِيُّ -صلى الله عليه وسلم- ما ضُمِّرَ مِن الْخَيْل: مِنْ الْحَفْيَاءِ إلَى ثَنِيَّةِ الوَداع، وَأَجْرَى ما لَمْ يُضَمَّرْ: مِنْ الثَّنِيَّةِ إلَى مسجد بني زُرَيْقٍ. قَال ابن عمر: وَكنْتُ فِيمَن أَجْرى. قَالَ سفيان: مِن الْحَفْيَاء إلى ثَنِيَّة الوداع: خمسة أمْيال، أو سِتَّة، ومن ثَنِيَّة الوداع إلى مسجد بني زُرَيْقٍ: مِيلٌ».

ئابدۇللاھ ئىبنى ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دېگەن: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مەشىق قىلدۇرۇلغان ئاتلارنى ھەفيا بىلەن ۋەدا داۋىنىنىڭ ئارىلىقىدا، مەشىق قىلدۇرۇلمىغان ئاتلارنى ۋەدا داۋىنى بىلەن بەنى زۇرەيق مەسجىدى ئارىلىقىدا بەيگىگە سالدى. ئىبنى ئۆمەر: شۇ بەيگىلەردە مەنمۇ بار ئىدىم، دېگەن. سۇفيان مۇنداق دېگەن: ھەفيا بىلەن ۋەدا داۋىنىنىڭ ئارىلىقى بەش- ئالتە مىل، ۋەدا داۋىنى بىلەن بەنى زۇرەيق مەسجىدىنىڭ ئارىلىقى بىر مىل كېلەتتى

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
كان النبي -صلى الله عليه وسلم- مستعداً للجهاد، قائماً بأسبابه، عملا بقوله -تعالى-: {وَأعِدوا لهم مَا استطعتم مِنْ قوةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الخَيلِ ترْهِبُونَ بِهِ عَدُو الله وعدوكم} فكان يضمر الخيل ويُمَرِّنُ أصحابه على المسابقة عليها ليتعلموا ركوبها، والكرّ والفَرّ عليها، ويقدر لهم الغايات التي يبلغها جَرْيُهَا المُضَمَّرَة على حدة، وغير المضمَّرة على حدة، لتكون مُدَرَّبة مُعَلَّمة، وليكون الصحابة على استعداد للجهاد، ولذا فإنه أجرى المضمرة -وهي التي أُطعمت وجُوِّعت باعتدال حتى قويت- ما يقرب من ستة أميال، وغير المضمَّرة ميلًا، وكان عبد الله بن عمر -رضي الله عنه- أحد شباب الصحابة المشاركين في ذلك.
662;ەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋە سەللەم جىھاد ئۈچۈن تولۇق تەييارلىق بىلەن تۇراتتى، ئاللاھ تائالانىڭ: «دۈشمەنلىرىڭلار بىلەن ئۇرۇش قىلىش ئۈچۈن قولۇڭلاردىن كېلىشىچە قۇرال كۈچى، جەڭ ئېتى تەييارلاڭلار» دېگەن ئايىتىگە ئاساسەن ئاتلارنى مەشىق قىلدۇرۇپ، ساھابىلارنى ئات مېنىشكە، قوغلاش ۋە قېچىشقا چېنىقتۇرۇپ تۇراتتى. ئۈگۈتۈش ۋە كۆندۈرۈش ئۈچۈن مەشىق قىلدۇرۇلغان ئاتلارغا مەلۇم نىشانلارنى، مەشىق قىلدۇرۇلمىغان ئاتلارغا مەلۇم نىشانلارنى بەلگىلەپ بىرەتتى. ساھابىلارنىمۇ ھەم جەڭگە چېنىقتۇراتتى. «مەشىق قىلدۇرۇلغان ئات مەلۇم ۋاقىت يەم بېرىپ، يەنە مەلۇم ۋاقىت ئاچ قويۇپ بېقىلغان ئاتلاردۇر»، بۇنداق ئاتلار ئالتە مىل ئارىلىقتا، مەشىق قىلدۇرۇلمىغان ئاتلار بىر مىل ئارىلىقتا بەيگىگە سېلىناتتى. ئابدۇللا ئىبنى ئۆمەرمۇ شۇ بەيگىلەرگە قاتناشقان ياشلارنىڭ بىرى ئىدى   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2934

 
Hadith   11   الحديث
الأهمية: إذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ طَعَامًا فَلا يَمْسَحْ يَدَهُ حَتَّى يَلْعَقَهَا أَوْ يُلْعِقَهَا


باشتېما:

بىرىڭلار تاماق يەپ بولغاندا قولىنى يالىۋېتىش ياكى يالىتىۋېتىشتىن ئىلگىرى ئۇنى ئېيتىۋەتمىسۇن

عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ -رضي الله عنهما- أَنَّ النَّبِيَّ -صلى الله عليه وسلم- قَالَ: ««إذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ طَعَامًا فَلا يَمْسَحْ يَدَهُ حَتَّى يَلْعَقَهَا، أَوْ يُلْعِقَهَا».

ئابدۇللاھ ئىبنى ئابباس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇما بايان قىلغان ھەدىستە رەسۇلۇللاھ مۇنداق دېگەن: بىرىڭلار تاماق يەپ بولغاندا قولىنى يالىۋېتىش ياكى يالىتىۋېتىشتىن ئىلگىرى ئۇنى ئېيتىۋەتمىسۇن

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
أمر النَّبِي -صلى الله عليه وسلم- مَنْ أكل طَعَاماً ألا يَمْسَحَ يده أَو يغسلها حتى يَلْعَقَها أَو يُلْعِقَها، وقد جاءت علة هذا في بعض الروايات أَنَّهُ لا يَدْرِي في أيّ طَعامِه الْبَرَكَة، ومِنْ أَجْلِ ذَلِك أَمَرَ النَّبي -صلى الله عليه وسلم- بِلَعْقِ الأَصَابِعِ فَلَعَلَّ الْبَرَكَة فِيمَا عَلِقَ بِها مِنْ الطَّعَام.
585;ەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم: بىرىڭلار تاماق يەپ بولغاندا قولىنى يالىۋېتىش ياكى يالىتىۋېتىشتىن ئىلگىرى ئۇنى ئېيتىۋەتمىسۇن ياكى يۇيىۋەتمىسۇن دەپ يېمەك-ئىچمەك ئەدەپ-قائىدىلىرىدىن بىر مۇھىم قائىدىگە بۇيرىغان. چۈنكى ئۇ كىشى تاماقنىڭ قايسى بىر پارچىسىدا بەركەتنىڭ بارلىقىنى بىلمەيدۇ، بەلكى قېلىپ قالغان بارماقتىكى ياكى قاچىدىكى ئاز بىر قىسىمىدا بەرىكەت بولىشى مۈمكىن، شۇنىڭ ئۈچۈن ئۇ بارماقلارنى يالىۋېتىشكە بۇيرىغان   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2935

 
Hadith   12   الحديث
الأهمية: إذَا جَمَعَ الله -عَزَّ وَجَلَّ- الأَوَّلِينَ وَالآخَرِينَ: يُرْفَعُ لِكُلِّ غَادِرٍ لِوَاءٌ، فَيُقَالُ: هَذِهِ غَدْرَةُ فُلانِ بْنِ فُلانٍ


باشتېما:

ئاللاھ تائالا قىيامەت كۈنى بۇرۇنقى ۋە كېيىنكى بارلىق ئۈممەتلەرنى يىغقاندا، ئاللاھنىڭ ئەھدىسىگە خىيانەت قىلغان ھەر بىر خىيانەتچى ئۈچۈن بايراق تىكلەپ قويىدۇ ۋە: بۇ پالانىنىڭ بالىسى پالانىنىڭ خىيانىتى دېيىلىدۇ

عن عبد الله بن عمر -رضي الله عنهما- مرفوعاً: "إذا جمع الله -عز وجل- الأَوَّلِينَ والآخِرين: يرفع لكل غادر لِوَاءٌ، فيقال: هذه غَدْرَةُ فلان بن فلان".

ئابدۇللاھ ئىبنى ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ بايان قىلغان ھەدىستە، رەسۇلۇللاھ مۇنداق دېگەن: ئاللاھ تائالا قىيامەت كۈنى بۇرۇنقى ۋە كېيىنكى بارلىق ئۈممەتلەرنى يىغقاندا، ئاللاھنىڭ ئەھدىسىگە خىيانەت قىلغان ھەر بىر خىيانەتچى ئۈچۈن بايراق تىكلەپ قويىدۇ ۋە: بۇ پالانىنىڭ بالىسى پالانىنىڭ خىيانىتى دېيىلىدۇ

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
إذا جمع الله الأولين والآخرين يوم القيامة جيء بكل غادر ومعه علامة غدرته، وهي اللواء المقترن به، فيفتضح بها بين الناس.
574;اللاھ تائالا قىيامەت كۈنى بۇرۇنقى ۋە كېيىنكى بارلىق ئۈممەتلەرنى يىغقاندا، ئاللاھنىڭ ئەھدىسىگە خىيانەت قىلغان ھەر بىر خىيانەتچى كەلتۈرلىدۇ ۋە ئۇنىڭ بېشىدا بىر بايراق بولىدۇ، كىشىلەر ئارسىدا رەسۋا قىلىش ئۈچۈن ئۇنىڭدىن بايراق ئايرىلمايدۇ   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2936

 
Hadith   13   الحديث
الأهمية: اسْتَفْتَى سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ رَسُولَ الله فِي نَذرٍ كَانَ عَلَى أُمهِ، تُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ، قَالَ رَسُولُ الله-صلى الله عليه وسلم-: فَاقْضِهِ عَنْها


باشتېما:

سەئد ئىبنى ئۇبادە رەسۇلۇللاھتىن ئانىسىنىڭ ئۈستىدە نەزىر روزىسى بار ھالدا ئۆلۈپ كەتكەنلىكىنى، ئۇ روزىنىڭ قازاسىنى قىلسا بولىدىغان ياكى بولمايدىغانلىقىدىن پەتىۋا سورىۋىدى، رەسۇلۇللاھ: قازاسىنى قىلغىن، دېدى

عن عَبْدُ الله بْنُ عَبَّاسٍ -رضي الله عنه- قال: «استَفْتَى سعد بن عُبَادَةَ رسول الله في نَذْرٍ كان على أمِّه، تُوُفِّيَتْ قبل أَنْ تقضيَهُ، قال رسول الله-صلى الله عليه وسلم-: فاقْضِهِ عنها».

ئابدۇللاھ ئىبنى ئابباس بايان قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: سەئد ئىبنى ئۇبادە رەسۇلۇللاھتىن ئانىسىنىڭ ئۈستىدە نەزىر روزىسى بار ھالدا ئۆلۈپ كەتكەنلىكىنى، ئۇ روزىنىڭ قازاسىنى قىلسا بولىدىغان ياكى بولمايدىغانلىقىدىن پەتىۋا سورىۋىدى، رەسۇلۇللاھ: قازاسىنى قىلغىن، دېدى

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
تُوفِيَت أُمُّ سَعْدٍ ولَمْ تَقْضِ نَذْراً عَلَيْهَا، فسأل ابْنُها سَعْدُ بْنُ عُبَادَة النَّبِيَّ -صلى الله عليه وسلم- أَنْ يَقْضِيَهُ عَنْهَا، فأجاز له ذلك، وقال: (اقضه عنها).
587;ەئد ئىبنى ئۇبادەنىڭ ئانىسى ۋاپات بولغاندا نەزىر«ۋەدە» قىلغان روزىسىنى تۇتالماي ئۆلۈپ كەتكەن. رەسۇلۇللاھ سەئد ئىبنى ئۇبادەنى ئانىسىنىڭ ئورنىدا ئۇ روزىنىڭ قازاسىنى قىلىشقا بۇيرىغان   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2938

 
Hadith   14   الحديث
الأهمية: اقْتَتَلَتْ امْرَأَتَانِ مِنْ هُذَيْلٍ، فَرَمَتْ إحْدَاهُمَا الأُخْرَى بِحَجَرٍ، فَقَتَلَتْهَا وَمَا فِي بَطْنِهَا


باشتېما:

ھۇزەيل قەبىلىسىدىن ئىككى ئايال ئۇرۇشۇپ قېلىپ، بىرى يەنە بىرىگە تاش ئېتىپ، ئۇنى ۋە قورسىقىدىكى ھامىلىنى ئۆلتۈرۈپ قويدى

عن أبي هُرَيْرة -رضي الله عنه- قال: «اقْتَتَلَتْ امْرَأَتَانِ مِنْ هُذَيْلٍ، فرمَت إحداهما الأخرى بحجر، فَقَتَلَتْهَا وَمَا فِي بَطْنِهَا فَاخْتَصَمُوا إلَى النَّبِيِّ -صلى الله عليه وسلم- فَقَضَى رسول الله: أَنَّ دِيَةَ جَنِينِهَا غُرَّةٌ- عَبْدٌ، أَوْ وَلِيدَةٌ- وَقَضَى بِدِيَةِ المرأة على عَاقِلَتِهَا، وَوَرَّثَهَا وَلَدَهَا وَمَنْ مَعَهُمْ، فَقَامَ حَمَلُ بنُ النَّابِغَةِ الهُذَلِيُّ، فَقَالَ: يا رسول الله، كيف أغرم من لا شَرِبَ وَلا أَكَلَ، وَلا نَطَقَ وَلا اسْتَهَلَّ، فَمِثْلُ ذَلِكَ يُطَلُّ؟ فقال رَسول الله -صلى الله عليه وسلم-: «إنما هذا من إخوان الكُهَّان» من أجْل سَجْعِهِ الَّذِي سَجَعَ.

ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دېگەن، ھۇزەيل قەبىلىسىدىن ئىككى ئايال ئۇرۇشۇپ قېلىپ، بىرى يەنە بىرىگە تاش ئېتىپ، ئۇنى ۋە قورسىقىدىكى ھامىلىنى ئۆلتۈرۈپ قويدى. شۇنىڭ بىلەن ئۇلارنىڭ ئائىلىسى دەۋا قىلىشىپ پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ يېنىغا كەلدى. پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم: ھامىلىنىڭ دىيىتى ئۈچۈن بىر قۇل ياكى بىر دېدەك بېرىلىشى، ئايالنىڭ دىيىتىنى ئۆلتۈرگۈچى ئايالنىڭ ئەر تۇغقانلىرى تۆلەپ بېرىشى كېرەك دەپ ھۆكۈم قىلدى. بۇ دىيەتنى ئۆلتۈرۈلگەن ئايالنىڭ بالىسى ۋە ئۇرۇق-تۇغقانلىرىغا مىراس قىلىپ بۆلۈپ بەردى. ھۇزەيل قەبىلىسىدىن ھەمەل ئىبنى نابىغە: ئى رەسۇلۇللاھ! يېمىگەن، ئىچمىگەن، سۆزلەپمۇ باقمىغان، ھەتتا ئاۋازمۇ چىقارمىغان بىر تۆرەلمىگە قانداقسىگە تۆلەم تۆلەيمەن؟ بۇنداق تۆرەلمىگە ئادەتتە تۆلەم تۆلەنمەيدۇ، دېدى. ئۇنىڭ قاپىيىلىك سۆزلىرىنى ئاڭلىغان پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم: بۇ ئادەم كاھىنلارنىڭ قېرىندىشى ئىكەن، دېدى

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
اختصَمت امرأتان ضرتان من قبيلة هُذَيْل، فرمت إحداهما الأخرى بحجرٍ صغير، لا يَقتل غالباً، ولكنَّه قتلها وقتل جنينَها الذي في بطنها.
فقضى النبي -صلى الله عليه وسلم- أن دية الجنين، عبداً أو أمة، سواءً أكان الجنينُ ذكراً أم أنثى، وتكون ديته على القاتلة.
وقضى للمرأة المقتولة بالدية، لكون قتلها شبه عمد، وتكون على عاقلة المرأة، لأن مبناها على التناصُر والتعادل، ولكون القتل غير عمد.
وبما أن الدية ميراث بعد المقتولة فقد أخذها ولدها ومن معهم من الورثة، وليس للعاقلة منه شيء.
فقال حَمَلُ بنُ النابغة -وهو والد القاتلة-: يا رسول الله، كيف نغرمُ مَن سقطَ ميتاً، فلم يأكل، ولم يشرب، ولم ينطق، حتى تُعرَفَ بذلك حياته؟ يقول ذلك بأسلوبٍ خطابي مسجُوع.
فكرِه النبي -صلى الله عليه وسلم- مقالَته، لما فيها من ردِّ الأحكام الشرعية بهذه الأسجاع المتكلفة المشابهة لأسجاع الكهان الذين يأكلون بها أموال الناس بالباطل.
726;ۇزەيل قەبىلىسىدىن ئىككى كۈندەش ئايال جىدەللىشىپ قالدى، بىرى يەنە بىرىنىڭ قورسىقىغا ئادەتتە ئۇنىڭ بىلەن ئادەم ئولمەيدىغان كىچىك بىر تاشنى ئاتقان ئىدى، ئۇ ئايال ۋە قورسىقىدىكى بالىسى ئۆلۈپ قالدى. رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ھامىلىگە بىر قۇل ياكى بىر دېدەك تولەم بېرىش بىلەن ھۆكۇم قىلدى. مەيلى ئۇ ھامىلە قىز ياكى ئوغۇل بولسۇن. بۇ دىيەتنى ئۆلتۈرگۈچى ئايال بېرىدۇ. ئەمما ئۆلگۈچى ئايالنىڭ دىيىتى تولۇق دىيەت بولىدۇ. چۈنكى ئۇ يېرىم قەستەنلىك بولغانلىقتىن، ئۇنى قاتىل ئايالنىڭ ئەر ئۇرۇق-تۇققانلىرى بىرىدۇ، سەۋەبى ئۇرۇق-تۇققانلار ئالاقىسى ياردەملىشىش ۋە غەمخورلۇق قىلىش ئۈستىگە قۇرۇلغان. ھەم بۇ قاتىللىقتا يېرىم قەستەنلىك بار. ئۆلگۈچىنىڭ دىيىتى مىراس بولۇپ باللىرىغا ۋە ئۇنىڭ بىلەن مىراس ئالىدىغانلاغا بېرىلىدۇ. ئۇرۇق-تۇققانلارغا ھېچ نەرسە بىرىلمەيدۇ. قاتىلنىڭ دادىسى ھەمەل ئىبنى نابىغە: ئى رەسۇلۇللاھ! قورساقتىن چۈشۈپ كەتكەن، يېمىگەن، ئىچمىگەن، سۆزلەپمۇ باقمىغان، تىرىك ئىكەنلىكى بىلىنمىگەن تۆرەلمىگە قانداقسىگە تۆلەم تۆلەيمىز؟ دەپ قاپىيە ئۇسلۇبى بىلەن بايان قىلدى. ئۇنىڭ قاپىيىلىك سۆزلىرىنى پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئۆچ كۆردى. چۈنكى ئۇنىڭدا شەرىئەت ئەھكامىنى بۇ قاپىيداش كاھىنلارنىڭ سۆزلىرى بىلەن رەت قىلغان ئىدى. كاھىنلار بۇنىڭغا ئوخشىغان سۆزلىرى بىلەن كىشىلەرنىڭ مال مۈلىكىنى ناھەق يەيتتى   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2940

 
Hadith   15   الحديث
الأهمية: أَنَّ امْرَأَةً وُجِدَتْ فِي بَعْضِ مَغَازِي النَّبِيِّ -صلى الله عليه وسلم- مَقْتُولَةً


باشتېما:

رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم چىققان بىر غازاتتا بىر ئايالنىڭ ئۆلتۈرۈلگەنلىكىنى كۆرگەن

عن عَبْدُ الله بن عمر -رضي الله عنهما- «أَنَّ امْرَأَةً وُجِدَتْ فِي بَعْضِ مَغَازِي النَّبِيِّ -صلى الله عليه وسلم- مَقْتُولَةً، فَأَنْكَرَ النَّبِيُّ -صلى الله عليه وسلم- قَتْلَ النِّسَاءِ، وَالصِّبْيَانِ».

ئابدۇللاھ ئىبنى ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ بايان قىلىپ مۇنداق دېگەن: رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم چىققان بىر غازاتتا بىر ئايالنىڭ ئۆلتۈرۈلگەنلىكىنى كۆرۈپ، رەسۇلۇلللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئاياللار ۋە بالىلارنى ئۆلتۈرۈشنى ئەيىپلىگەن

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
إنكار النبي -صلى الله عليه وسلم- قتل النساء والصبيان يدل على تحريم قتلهم، وقوله في بعض الأحاديث الواردة في هذا المعنى: (ما كانت هذه لتقاتل) تنبيه على علة النهي عن قتل النساء؛ لأن الغالب فيهن عدم المقاتلة وإن كان في بعضهن شر وشجاعة لكن الحكم عُلِّق على الأغلب، فمن قاتلت قوتلت.
585;ەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ ئايال ۋە بالىلارنى ئۆلتۈرۈشنى ئەيىپلىگەنلىكى ئۇنىڭ ھاراملىقىنى ئۇقتۇرىدۇ، بۇ ھەقتە كەلگەن بەزى ھەدىسلەردە رەسۇلۇللاھ مۇنداق دەيدۇ: «بۇ ئايال جەڭگە قاتناشمىغان تۇرسا» بۇ جۈملە ئارقىلىق رەسۇلۇللاھ ئاياللارنى ئۆلتۈرۈشنى توسقانلىقىنىڭ سەۋەب مۇددىئاسىنى ئۇقتۇرغان، چۈنكى بەزى ئاياللاردا باتۇرلۇق ۋە شۇجائەت بولسىمۇ كۆپۈنچە ئاياللار جەڭ ۋە ئۇرۇشلارغا قاتناشماسلىقى ئادەتتۇر. ھۆكۈم ئومۇمى ئىشلارغا باغلانغان. ئەمما ئۇرۇشقا قاتناشقان ئاياللار بولسا ئۆلتۈرۈلىدۇ   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2949

 
Hadith   16   الحديث
الأهمية: أَنَّ رَسُولَ الله-صلى الله عليه وسلم- اصْطَنَعَ خَاتَماً مِنْ ذَهَبٍ


باشتېما:

پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئالتۇندىن بىر تال ئۈزۈك ياساتتى

عن عبد الله بن عمر -رضي الله عنهما- «أن رسول الله - صلى الله عليه وسلم - اصْطَنَعَ خَاتَمًا من ذهب، فكان يجعل فَصَّهُ في باطن كَفِّهِ إذا لَبِسَهُ، فصنع الناس كذلك، ثم إنه جلس على المنبر فَنَزَعَهُ فقال: إني كنت أَلْبَسُ هذا الخَاتَمَ , وأجعل فَصَّهُ من داخل, فرمى به ثم قال: والله لا أَلْبَسُهُ أبدا فَنَبَذَ الناس خَواتِيمَهُمْ».
   وفي لفظ «جعله في يده اليمنى».

ئابدۇللاھ ئىبنى ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇما بايان قىلىپ مۇنداق دېگەن: پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئالتۇندىن بىر تال ئۈزۈك ياساتقان، ئۇنى تاقىغاندا كۆزىنى ئالقىنى تەرەپكە قىلىۋالاتتى، ساھابىلەرمۇ شۇنىڭغا ئوخشاش ئۈزۈك ياساتتى. ئاندىن كېيىن بىر كۈنلەردە رەسۇلۇللاھ مۇنبەر ئۈستىدە تۇرۇپ ئۈزۈكنى ئېلىۋەتتى ۋە مۇنداق دېدى: مەن بۇ ئۈزۈكنىڭ كۆزىنى قولۇمنىڭ ئىچى تەرەپكە قىلىپ تاقايتىم، دەپ تاشلىۋەتتى ۋە مۇنداق دېدى: ئاللاھ بىلەن قەسەم بۇنداق ئۈزۈكنى ھەرگىز تاقىمايمەن دېدى. ساھابىلەرمۇ ئۈزۈكلىرىنى تاشلىۋېتىشتى. يەنە بىر ئىبارىدە: رەسۇلۇللاھ ئۈزۈكنى ئوڭ قولىغا سالغان، دەپ كەلگەن

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
أمر النبي -صلى الله عليه وسلم- أن يصنع له خاتم من ذهب، وكان إذا لبسه جعل فصه في باطن كفه اليمنى، فتبعه الصحابة على ذلك وصنعوا كما صنع، ثم بعد فترة جلس النبي -صلى الله عليه وسلم- على المنبر ليراه الناس، ثم قال: إني كنت ألبس هذا الخاتم، وأجعل فصه في داخل كفي، ثم رماه وقال: والله لا ألبسه أبدا، وكان ذلك بعد تحريمه، فرمى الصحابة خواتيمهم اقتداء برسول الله -صلى الله عليه وسلم-.
662;ەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئۆزىگە بىر تال ئۈزۈك ياساتقان، ئۈزۈكنى سالغاندا ئۈزۈكنىڭ كۆزىنى ئالقىنى تەرەپكە قىلىپ سالاتتى، ساھابىلەرمۇ رەسۇلۇللاھقا ئەگىشىپ شۇنداق قىلىشقا باشلىدى. ئاندىن بىر مەزگىل ئۆتكەندىن كېين ساھابىلەرگە كۆرسۈتۈش ئۈچۈن مۇنبەر ئۈستىدە تۇرۇپ مۇنداق دېدى: مەن بۇ ئۈزۈكنىڭ كۆزىنى ئالقىنىم تەرىپىگە قىلىپ سالاتتىم، ئاللاھ بىلەن قەسەم قىلىمەنكى، ئەمدى بۇ ئۈزۈكنى سالمايمەن، دەپ تاشلىۋەتتى. بۇ ئىش ئەرلەرگە ئالتۇن ئۈزۈك ھارام قىلىنغاندىن كېيىنلا بولغان. ساھابىلەرمۇ رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمگە ئەگەشكەن جەھەتتىن ئۈزۈكلىرىنى تاشلىۋەتتى   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2951

 
Hadith   17   الحديث
الأهمية: نَزَلَ تَحْرِيمُ الْخَمْرِ وَهِيَ مِنْ خَمْسَةٍ: مِنْ الْعِنَبِ، وَالتَّمْرِ، وَالْعَسَلِ، وَالْحِنْطَةِ، وَالشَّعِيرِ


باشتېما:

ھاراقنىڭ ھاراملىقى تۇغرىسىدا ئايەت چۈشتى، ئۇ بەش نەرسىدىن ياسىلىدۇ: ئۈزۈم، خورما، ھەسەل، بۇغداي، ئارپا

عن عَبْدُ الله بن عمر-رضي الله عنهما- أن عمر قال -على منبر رسول الله- -صلى الله عليه وسلم- : "أما بعد، أيها الناس، إنه نزل تحريم الخمر وهي من خمسة: مِنَ العنب، والتمر، والعسل، والحنطة، والشعير. والخمر: مَا خَامَرَ العَقْلَ. ثَلاثٌ وَدِدْتُ أَنَّ رَسُولَ الله -صلى الله عليه وسلم- كَانَ عَهِدَ إلَيْنَا فِيهَا عَهْداً نَنْتَهِي إلَيْهِ: الجَدُّ، والكَلالَةُ، وأَبْوَابٌ مِنَ الرِّبَا".

ئابدۇللاھ ئىبنى ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ بايان قىلىپ مۇنداق دېگەن: ئۆمەر رەسۇلۇللاھنىڭ مۇنبىرى ئۈستىدە تۇرۇپ: ئى خالايىق مەقسەتكە كەلسەك، ھاراقنىڭ ھاراملىقى تۇغرىسىدا ئايەت نازىل بولغان، ئۇ: ئۈزۈم، خورما، ھەسەل، بۇغداي، ئارپا قاتارلىق بەش نەرسىدىن ياسىلىدۇ. ھاراق ئەقىلنى پەردىلەيدىغان نەرسىدۇر. ئۈچ نەرسىدە رەسۇلۇللاھنىڭ بىزگە ۋەسىيەت قىلىشنى ئارزۇ قىلاتتىم: چوڭ دادىنىڭ مىراسى، پەرزەنتى ياكى ئاتا-ئانىسى يوق كىشىنىڭ مىراسى، جازانىنىڭ تۈرلىرى ھەققىدە

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
خطب عمر بن الخطاب -رضي الله عنه- في مسجد رسول الله -صلى الله عليه وسلم- وعلى منبره هذه الخطبة، وقرر فيها -رضي الله عنه- أن الخمر ما خامر العقل، فالخمر لا يختص بالعنب، بل حتى الشراب المسكر المصنوع من التمر أو العسل أو الحنطة خمر، وقد ذكر عمر -رضي الله عنه- في خطبته أن ثلاث مسائل فيها إشكال عندهم، تمنى أن لو كان عهد النبي -صلى الله عليه وسلم- في هذه الثلاث المسائل عهداً إلى أمته ينتهون إليه فيها، وهي: ميراث الجد، وميراث كل ميت لا ولد له ولا والد، وبعض أبواب الربا، والحمد لله أن الحكم في هذه الثلاث المسائل معلوم، وليس معنى هذا أن النبي -صلى الله عليه وسلم- لم يبينهن، فقد أتم الرسالة، وأدى الأمانة، وبلغ عن الله ما هو أخفى وأقل شأنا منهن، ولكن عمر -رضي الله عنه- يريد أن يكون فيها نص صريح واضح لا يحتمل الاجتهاد.
574;ۆمەر ئىبنى خەتتاب رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ مەسجىدىدە ۋە مۇنبىرىدە خۇتبە سۆزلەپ تۆۋەندىكىلەرنى قارار قىلغان. ئەقىلنى ياپقان ۋە توسقان ھەرقانداق نەرسە ھاراقتۇر، ھاراق بولۇش ئۈچۈن ئۈزۈمدىن ياسىلىشى شەرت ئەمەس، مەس قىلىدىغان ئىچىملىكنىڭ ھەر قاندىغى ھارامدۇر، مەيلى ئۇ خورمىدىن ياكى ھەسەل، بۇغدايدىن ياسالغان بولسۇن، ھەممىسى ھاراق. ئۆمەر بۇ خۇتبىدە يەنە مۇنداق دېگەن: چۈشىنىش قېيىن بولغان ئۈچ مەسىلە بار، كاشكى رەسۇلۇللاھ بىزگە ھۆكمىنى دەپ بەرگەن بولسا، ئۈممەت شۇنىڭ بىلەن توختىغان بولسا ياخشى بولاتتى. ئۇلار: چوڭ دادىنىڭ مىراسى، ئاتا-ئانىسى، پەرزەنتى يوق كىشىنىڭ مىراسى، جازانىغا ئالاقىدار بەزى ئەھكاملار، بۇنداق دېگەنلىك رەسۇلۇللاھ بۇ ئەھكاملارنى بايان قىلمىدى دېمەكچى ئەمەس، رەسۇلۇللاھ پەيغەمبەرلىك ۋەزىپىسىنى تولۇق ئادا قىلدى، بۇرچىنى تولۇق يەتكۈزدى، بۇنىڭدىنمۇ نازۇك ئىنچىكە مەسىلىلەرنى بايان قىلغان، لېكىن ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ بۇ مەسىلىلەر توغرىسىدا كىشىلەر تالاش-تارتىش قىلمىغۇدەك رەسۇلۇللاھتىن ئېنىق بىر ھۆكۈمنىڭ بولىشىنى ئارزۇ قىلغان ئىدى   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2954

 
Hadith   18   الحديث
الأهمية: أَنَّ قُرَيْشاً أَهَمَّهُمْ شَأْنُ الْمَخْزُومِيَّةِ الَّتِي سَرَقَتْ


باشتېما:

بەنى مەخزۇم ئايمىقىدىن بولغان بىر ئايالنىڭ ئوغرىلىق جىنايىتى قۇرەيش قەبىلىسىنىڭ بېشىنى قاتۇردى

عن عَائِشَةُ -رضي الله عنها- «أَنَّ قُرَيْشا أَهَمَّهُم شَأن المَخْزُومِيَّة التي    سَرَقَتْ، فَقَالُوا: مَنْ يُكَلِّمُ فيها رسول الله -صلى الله عليه وسلم-؟، فقالوا: وَمَنْ يَجْتَرِئُ    عليه إلا أسامة بن زيد حِبُّ رسول الله -صلى الله عليه وسلم- فَكَلَّمَهُ أسامة، فَقَالَ: أَتَشْفَعُ فِي حَدٍّ مِنْ حُدُودِ الله؟ ثُمَّ قَامَ فَاخْتَطَبَ، فقال: إنَّمَا أَهْلَكَ الذين مِنْ قَبْلِكُمْ أنهم كانوا إذا سرق فيهم الشريف تركوه، وإذا سرق فيهم الضعيف أَقَامُوا عليه الحد، وَأَيْمُ الله: لَوْ أَنَّ فاطمة بنت محمد سَرَقَتْ لَقَطَعْتُ يَدَهَا».
وَفِي لَفْظٍ «كانت امرأة تَسْتَعِيرُ المَتَاعَ وَتَجْحَدُهُ، فَأَمَرَ النبي -صلى الله عليه وسلم- بِقَطْعِ يَدِهَا».

ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا مۇنداق رىۋايەت قىلغان: بەنى مەخزۇم ئايمىقىدىن بولغان بىر ئايالنىڭ ئۆتكۈزگەن ئوغرىلىق جىنايىتى قۇرەيش قەبىلىسىنىڭ بېشىنى قاتۇردى. ئۇلار بىر-بىرىگە كىم بۇ ئايالنى ئەپۇ قىلىش ئۈچۈن پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمگە ئېغىز ئاچىدۇ؟ دېيىشتى ۋە بۇ ئىشقا پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم تولىمۇ ياخشى كۆرىدىغان ئۇسامە ئىبنى زەيد لايىق دېدى. ئۇسامە ئىبنى زەيد پەيغەمبەر سەللاللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمگە بۇ ئىش ھەققىدە ئېغىز ئاچقان ئىدى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: سەن ئاللاھ بېكىتكەن جازانىڭ ئىجرا قىلىنماسلىقى ئۈچۈن شاپائەت قىلغىلى كەلدىڭمۇ؟! دەپ ئۇنىڭغا كايىدى. ئاندىن ئورنىدىن تۇرۇپ، جامائەتكە خىتاب قىلىپ: سىلەردىن بۇرۇنقى ئۈممەتلەرنىڭ ھالاكىتىگىمۇ مۇشۇنداق ئىشلار سەۋەب بولغانىدى، چۈنكى ئۇلارنىڭ ئىچىدىن بىرەر ئېسىلزادە ئوغرىلىق قىلسا، ئۇ جازاغا تارتىلمايتتى. ئادەتتىكى بىرەر بىچارە ئوغرىلىق قىلسا، ئۇ دەرھال جازاغا تارتىلاتتى. ئاللاھنىڭ نامى بىلەن قەسەمكى، ئەگەر قىزىم فاتىمە ئوغرىلىق قىلىپ قالسا، ئۇنىڭمۇ قولىنى كېسىمەن، دېدى. يەنە بىر ئىبارىدە: ئۇ ئايال كىشىلەردىن بىرەر نەرسە ئارىيەت ئالسا ئۇنىڭغا تېنىۋالاتتى، شۇنىڭ ئۈچۈن رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئۇنىڭ قولىنى كېسىشكە بۇيرىغان، دېگەن

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
كانت امرأة من بني مخزوم تستعير المتاع من الناس احتيالاً، ثم تجحده.
فاستعارت مرةً حُلِيًا فجحدته، فوُجِدَ عندها، وبلغ أمرها النبي -صلى الله عليه وسلم- فعزم على تنفيذ حد الله -تعالى- بقطع يدها، وكانت ذات شرف، ومن أسرة عريقة في قريش.
فاهتمت قريش بها وبهذا الحكم الذي سينفذ فيها، وتشاوروا فيمن يجعلونه واسطة إلى النبي -صلى الله عليه وسلم- ليكلمه في خلاصها، فلم يروا أولى من أسامة بن زيد، فإنه المقرب المحبوب للنبي -صلى الله عليه وسلم-، فكلمه أسامة.
فغضب منه -صلى الله عليه وسلم- وقال له - منكراً عليه: - "أتشفع في حدٍّ من حدود الله"؟
ثم قام خطيبا في الناس ليبين لهم خطورة مثل هذه الشفاعة التي تعطل بها حدود الله، ولأن الموضوع يهم الكثير منهم، فأخبرهم أن سبب هلاك من قبلنا في دينهم وفي دنياهم: أنهم يقيمون الحدود على الضعفاء والفقراء، ويتركون الأقوياء والأغنياء، فتعم فيهم الفوضى وينتشر الشر والفساد، فيحق عليهم غضب الله وعقابه.
ثم أقسم -صلى الله عليه وسلم- وهو الصادق المصدوق- لو وقع هذا الفعل من سيدة نساء العالمين ابنته فاطمة- أعاذها الله من ذلك- لنفذ فيها حكم الله تعالى -صلى الله عليه وسلم-.
576;ەنى مەخزۇم ئايمىقىدىن بىر ئايال كشىلەردىن بىر نەرسە ئارىيەتكە ئېلىپ ئۇنىڭغا تېنىۋالاتتى، كۈنلەرنىڭ بىرىدە بىر ئايالدىن ئۈنچە-مەرۋايىت ئارىيەت ئېلىپ ئۇنىڭغا تېنىۋالغان، كېيىن تەكشۈرگەندە يېنىدىن چىققان. بۇ ئىش پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ قۇلىقىغا يەتكەندە بۇ ئايالنىڭ قولىنى كېسىش توغرۇلۇق ئاللاھ تائالانىڭ قانۇنىنى يۈرگۈزمەكچى بولغان ئىدى. بۇ ئايال قۇرەيش قەبىلىسىدىكى يۈز-ئابرۇيلۇق جەمەتتىن ئىدى، قۇرەيش قەبىلىسى بۇ ئايالغا ۋە ئۇنىڭ ئۈستىدە ئىجرا قىلىنىدىغان بۇ ھۆكۈمگە باش قاتۇردى، ئۇلار پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمگە بۇ ئايالنى ئەپۇ قىلش توغۇرلۇق بىرىنى ۋاستە قىلىپ ئەۋەتىشنى مەسلەھەتلەشتى، بۇ ئىشقا ئۇسامە ئىبنى زەيدتىن باشقىسىنى لايىق كۆرمىدى، چۈنكى ئۇنى پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئۇنى ناھايىتى ياخشى كۆرىدىغان يېقىنى ئىدى. ئۇسامە بۇ ھەقتە رەسۇلۇللاھقا سۆز ئاچقاندا رەسۇلۇللاھ ئۇنىڭغا غەزەپلىنىپ ۋە ئەيىپلەپ مۇنداق دېگەن: سەن ئاللاھنىڭ بېكىتكەن جازا قانۇنىنى ئەمەلدىن قالدۇرۇش ئۈچۈن ئارا تۇرماقچىمۇ؟ دېدى. ئاندىن تۇرۇپ كىشىلەرگە خىتاب قىلدى، ئاللاھنىڭ بېكىتكەن جازا قانۇنىنى ئەمەلدىن قالدۇرۇش ئۈچۈن ئارا تۇرۇشنىڭ خەتەرلىكىنى، بۇ ئومۇمى مۇسۇلمانلارغا ئالاقىدار ئىش ئىكەنلىكىنى بايان قىلدى. ئىلگىركى ئۈممەتلەرنىڭ دىن ۋە دۇنيالىقتا ھالاك بولىشىغا سەۋەپ بولغان ئىش ئۇلارنىڭ ئىچىدە ئاجىز، كەمبەغەللەر جىنايەت ئۆتكۈزسە جازا يۈرگۈزەتتى، باي ۋە نۇپۇزلۇق كىشىلەر جىنايەت قىلسا جازا يۈرگۈزمەيتتى، شۇنىڭ بىلەن ئۇلارنىڭ ئىچىدە قالايمىقانچىلىق، جىنايەت ۋە پارخورلۇق يامراپ كەتكەن ئىدى. بۇ ۋاقىتتا ئۇلار ئاللاھنىڭ غەزىپى ۋە جازاسىغا ئۇچرىغان. ئاندىن راست سۆزلۈگۈچى ۋە راست سۆز ئېلىپ كىلىنگۈچى رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم قەسەم قىلىپ ئەگەردە بۇ ئىش دۇنيا ئاياللىرىنىڭ تاجى ۋە كۆزى بولغان قىزى پاتىمەدىن يۈز بەرسە ئىدى «ئاللاھ تائالا ساقلىسۇن» رەسۇلۇللاھ ئۇنىڭغا ئاللاھنىڭ ھۆكمىنى ئىجرا قىلىدىغانلىقىنى تەكىتلىگەن. رەسۇلۇللاھقا ئاللاھنىڭ رەھمەتلىرى بولسۇن   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2955

 
Hadith   19   الحديث
الأهمية: تَوَكَّلَ الله لِلْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِهِ إنْ تَوَفَّاهُ: أَنْ يُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ، أَوْ يُرْجِعَهُ سَالِماً مَعَ أَجْرٍ أَوْ غَنِيمَةٍ


باشتېما:

ئاللاھ ئۆز يولىدا جىھاد قىلغۇچىغا ئەگەر ئۆلۈپ كەتسە جەننەتكە كىرگۈزۈشكە ياكى غەنىمەت ياكى ساۋاب بىلەن سالامەت قايتۇرۇشقا كېپىل بولدى

عن أبي هريرة -رضي الله عنه- أن النبي -صلى الله عليه وسلم- قال: «انْتَدَبَ الله (ولمسلم: تَضَمَّنَ الله) لِمَنْ خَرَجَ فِي سَبِيلِهِ، لا يُخْرِجُهُ إلاَّ جِهَادٌ فِي سَبِيلِي، وإيمان بي، وتصديق برسلي فهو عَلَيَّ ضامن: أَنْ أُدْخِلَهُ الجنة، أو أرجعه إلى مسكنه الذي خرج منه، نائلًا ما نال من أجر أو غنيمة».
ولمسلم: «مثل المجاهد في سبيل الله -والله أعلم بمن جاهد في سبيله- كَمَثَلِ الصَّائِمِ القائم، وَتَوَكَّلَ الله لِلْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِهِ إنْ تَوَفَّاهُ: أن يدخله الجنة، أو يرجعه سالما مع أجر أو غنيمة».

ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى رىۋايەت قىلغان: ئاللاھ ئۆز يولىدا چىققان كىشىگە قارىتا: «ماڭا ئىشىنىپ ۋە پەيغەمبەرلىرىمنى تەسدىقلاپ، مېنىڭ يولۇمدا جىھاد قىلىش ئۈچۈن چىققان كىشىنى جەننەتكە كىرگۈزۈشكە ياكى ئىرىشكەن ساۋابى ۋە غەنىمەت بىلەن ئۆيىگە سالامەت قايتۇرۇشقا كېپىل بولىمەن» دەپ ۋەدە قىلدى. ئىمام مۇسلىم رىۋايىتىدە: ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلغان كىشىنىڭ مىسالى - ئاللاھ ئۆز يولىدا جىھاد قىلغۇچىنى ياخشى بىلگۈچىدۇر - كېچىسى بىدار تۇرۇپ، كۈندۈزى روزا تۇتقۇچىغا ئوخشايدۇ، مۇجاھىد ئەگەر جەڭدە شېھىد بولسا ئاللاھ ئۇنى جەننەتكە كىرگۈزۈشكە ياكى ساۋاپ بىلەن ياكى غەنىمەت بىلەن سالامەت قايتۇرۇشقا كېپىل بولدى

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
في هذا الحديث ضمان من الله لمن خرج في سبيله لا يخرجه إلا جهاد في سبيله مؤمناً مخلصاً أنه ضامن على الله واحدًا من ثلاثة أو اثنتين منها فإن قتل فهو ضامن على الله أن يدخله الجنة وإن بقي فقد تضمن الله أن يرجعه إلى مسكنه بما نال من أجر أو غنيمة أي من أجر بدون غنيمة أو يجمع الله له بين الغنيمة والأجر.
أما الرواية الثانية التي عزاها صاحب العمدة إلى مسلم وهي متفق عليها وفيها أن فضيلة الجهاد في سبيل الله أي التي تقوم مقام الجهاد أمر لا يستطيعه البشر وذلك كالآتي: أن يكون بدلاً من الخروج يدخل في مصلاه فيواصل الصلاة والصيام والقيام ولهذا قال -صلى الله عليه وسلم- لا تستطيعونه.
576;ۇ ھەدىستە ئاللاھ يولىدا چىققان كىشىگە ئاللاھنىڭ كاپالىتى بارلىقى ئىپادىلەنگەن بولۇپ، ئۆزىگە ئاللاھنىڭ ئۈچ ئىشتىن بىرگە ياكى ئىككىگە كىپىل بولغانلىقىغا ئىشىنىپ، ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىش ئۈچۈن چىققان كىشى ئەگەر جەڭدە شېھىد بولسا ئاللاھ ئۇنى جەننەتكە كىرگۈزۈشكە، ھايات قالسا ساۋاپ ياكى غەنىمەت بىلەن، يەنى غەنىمەتسىز ساۋاپ ياكى ھەر ئىككىلىسى بىلەن قايتۇرۇشقا كېپىل بولىدىغانلىقى بايان قىلىنغان. ئىككىنچى ھەدىسنى «ئۇمدەتۇل ئەھكام» نىڭ مۇئەللىىپى ئىمام مۇسلىمغا تۇتاشتۇرغان، بىرلىككە كەلگەن ھەدىس بولۇپ، بۇ ھەدىستە جىھادنىڭ پەزىلىتى ۋە ئۇنىڭ ئورنىدا تۇرىدىغان: مەسجىدكە كىرىپ، ناماز ئوقۇش، كۈندۈزى روزا تۇتۇپ، كىچىسى تۇرۇپ ئىبادەت قىلىشتەك ئىشلارنى ئىزچىل قىلىشقا ئىنساننىڭ تاقىتى يەتمەيدىغانلىقى تىلغا ئىلىنغان، شۇنىڭ ئۈچۈن رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم: «سىلەر بۇنى قىلالمايسىلەر» دېگەن   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنىڭ جىمى رىۋايىتى بۇخارى ۋە مۇسلىم تەرىپىدىن قوبۇل قىلىنغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2957

 
Hadith   20   الحديث
الأهمية: أَنْفَجْنَا أَرْنَباً بِمَرِّ الظَّهْرَانِ فَسَعَى الْقَوْمُ فَلَغَبُوا


باشتېما:

بىز «مەررى زەھران دېگەن جايدا بىر توشقاننى ئۈركۈتتۇق، كىشىلەر قوغلاپ تۇتالماي چارچىدى

عن أنس -رضي الله عنه- قال: «أَنْفَجْنَا أَرْنَباً بِمَرِّ الظَّهْرَانِ، فَسَعَى الْقَوْمُ فَلَغَبُوا، وَأَدْرَكْتُهَا فَأَخَذْتُهَا، فَأَتَيْتُ بِهَا أَبَا طَلْحَةَ، فَذَبَحَهَا وَبَعَثَ إلَى رَسُولِ الله-صلى الله عليه وسلم- بِوَرِكِهَا وَفَخِذَيْهَا فَقَبِلَهُ».

ئەنەس ئىبنى مالىك رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: بىز «مەررىز زەھران» دېگەن جايدا بىر توشقاننى ئۈركۈتتۇق، كىشىلەر ئۇنى قوغلاپ تۇتالماي چارچىدى، مەن ئۇنى تۇتۇپ ئەبۇ تەلھەگە ئېلىپ كەلدىم، ئەبۇ تەلھە ئۇنى بوغۇزلاپ، ئۇنىڭ ئىككى پاقالچىقى ۋە قۇيرۇق تەرىپىنى رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمگە ئەۋەتكەن ئىدى، رەسۇلۇللاھ ئۇنى قوبۇل قىلدى

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
كان النبي -صلى الله عليه وسلم- وأصحابه في سَفَرٍ، ولعلَّهُم قد نزلُوا في ذلك المكَان الذي هُو مَر الظَّهْرَان؛ فَلَقَدْ نَزَلَ في هذا الموْضِع رَسولُ اللهِ -صلى الله عليه وسلم- بأصحابه في عامِ الْفَتْحِ، فَأَثَارُوا أَرْنَباً فَسَعَى الْقَوْمُ خلفها لِيَأْخُذُوها، قَالَ فَتعبواوا وأدْرَكتُها، وكان أنس بن مالك في ذلك الوقت في ريْعَانِ شَبَابِهِ، فَأَخَذَهَا وذَهَبَ بِها إلى زَوْجِ أُمِّهِ، وهو أبو طلحة -رضي الله عنه-، فَذَبَحَهَا وأَهْدَى مِنْهَا إِلى رسولِ اللهِ -صلى الله عليه وسلم- الفخذين والورك-وهُو مُلْتَقَى الظَّهْرِ مَعَ مَرْبَطِ الرِّجْل-؛ فَقَبِلَها، ولَعَلَّه قَدْ أَكَلَ مِنْهَا.
662;ەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ساھابىلەر بىلەن بىر سەپەردە بولدى، ئۇلار «مەررىز زەھران» دېگەن جايغا چۈشكەن ئىدى، رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋە سەللەم ساھابىلىرى بىلەن مەككىنى پەتھى قىلغان يىلى بۇ ئورۇنغا چۈشكەن ئىدى. شۇ ئارلىقتا ئۇلار بىر توشقاننى ئۈركۈتكەن ئىدى، كىشىلەر ئۇنى تۇتىۋېلىش ئۈچۈن قوغلاپ باقتى، بىراق ئۇنى تۇتالمايلا چارچاپ قالدى، ئەنەس دەيدۇ: مەن ئۇنى تۇتىۋالدىم. ئەنەس شۇ كۈنلەردە قىران پەيتىدە ئىدى، ئەنەس ئۇنى ئانىسىنىڭ يولدىشى ئەبۇ تەلھەگە ئېلىپ كەلدى، ئەبۇ تەلھە توشقاننى بوغۇزلاپ، ئۇنىڭدىن ئىككى پاقالچىقى بىلەن دۇمبىسىنى، يەنى ئۈستى تەرەپتىن ئىككى پۇتىنىڭ تۇتۇشۇپ تۇرىدىغان جاينى رەسۇلۇللاھقا ئەۋەتكەن ئىدى، رەسۇلۇللاھ ئۇنى قوبۇل قىلدى. ئۇنىڭدىن يېگەن بولىشى مۇمكىن   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2958

 
Hadith   21   الحديث
الأهمية: أَنَّ رَسُولَ الله -صلى الله عليه وسلم- سَمِعَ جَلَبَةَ خَصْمٍ بِبَابِ حُجْرَتِهِ


باشتېما:

پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ھۇجرىسىنىڭ ئىشىكى تۈۋىدە دەۋاگەرلەرنىڭ ئاۋازلىرىنى ئاڭلىدى

عن أُمُّ سَلَمَة -رضي الله عنها- أن رسول الله -صلى الله عليه وسلم- سَمِعَ جَلَبَةَ خَصْمٍ بِبَابِ حُجْرَتِهِ، فَخَرَجَ إلَيْهِمْ، فقال: «ألا إنما أنا بشر، وإنما يأتيني الخصم، فلعل بعضكم أن يكون أبلغ من بعض؛ فَأَحْسِبُ أَنَّهُ صَادِقٌ؛ فَأَقْضِي لَهُ، فمن قضيت له بحق مسلم فإنما هي قطعة من نار، فَلْيَحْمِلْهَا أَوْ يَذَرْهَا».

ئۇممۇ سەلەمە رەزىيەللاھۇ ئەنھادىن رىۋايەت قىلىنغان ھەدىستە: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ھۇجرىسىنىڭ ئىشىكى تۈۋىدە دەۋاگەرلەرنىڭ ئاۋازلىرىنى ئاڭلىدى، ئاندىن ئۇلارغا چىقىپ دېدى: دىققەت! مەنمۇ بىر ئادەم، ماڭا دەۋاگەرلەر كېلىدۇ. بەلكى بەزىلەر يەنە بەزىلەردىن گەپكە ئۇستىراق بولىشىڭلار مۇمكىن، ئۇ ھالدا مەن ئۇنى راستچىل دەپ ئويلاپ قېلىپ ئۇنىڭغا كېسىپ بېرىشىم مۇمكىن. قانداق بىر ئادەمگە باشقا بىر مۇسۇلماننىڭ ھەققىنى كېسىپ بەرگەن بولسام، ئۇ پەقەت ئوتنىڭ بىر پارچىسىدۇر، ئۇنى يا ئۈستىگە ئالسۇن! ياكى تاشلىسۇن!

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
سمع النبي -صلى الله عليه وسلم- أصوات خصوم مختلطة؛ لما بينهم من المنازعة والمشاجرة عند بابه، فخرج إليهم؛ ليقضي بينهم، فقال:
إنما أنا بشر مثلكم، لا أعلم الغيب، ولا أخبر ببواطن الأمور؛ لأعلم الصادق منكم من الكاذب، وإنما يأتيني الخصم لأحكم بينهم، وحكمي مبني على ما أسمعه من حجج الطرفين وبيِّناتهم وأيْمَانِهِم، فلعل بعضكم يكون أبلغ وأفصح وأبينَ من بعض؛ فأحسب أنه صادق مُحِق؛ فأقضي له، مع أن الحق -في الباطن- بجانب خصمه، فاعلموا أن حكمي في ظواهر الأمور لا بواطنها، فلن يحل حراما؛ ولذا فإن من قضيت له بحق غيره وهو يعلم أنه مبطل، فإنما أقطع له قطعة من النار، فليحملها إِن شاء، أو ليتركها، فعقاب ذلك راجع عليه، والله بالمرصاد للظالمين.
662;ەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ھۇجرىسىنىڭ ئىشىكى تۈۋىدە تالاش - تارتىش قىلىۋاتقان دەۋاگەرلەرنىڭ ئاۋازلىرىنى ئاڭلىدى، ئاندىن ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم قىلىش ئۈچۈن چىقىپ دېدىكى: دىققەت! مەنمۇ بىر ئادەم. غەيىپنى بىلمەيمەن. سىلەرنىڭ ئاراڭلاردىن راستچىل بىلەن يالغانچىنىڭ ئارىلىقىنى ئايرىش ئۈچۈن، ماڭا ئىشلارنىڭ يۇشۇرۇن تەرەپلىرى خەۋەر قىلىنمايدۇ. مەن ھۆكۈم قېلىپ قويۇشۇم ئۈچۈن دەۋاگەرلەر كېلىدۇ. مېنىڭ ھۆكۈمۈم، ئىككى تەرەپنىڭ دەلىل - پاكىتلىرى ۋە قەسەملىرىدىن ئاڭلىغانلىرىمغا ئاساسەن بولىدۇ. بەلكى بەزىڭلار يەنە بەزىڭلاردىن گەپكە ئۇستىراق بولۇشۇڭلار مۇمكىن. ئۇ ھالدا، گەرچە ھەق ئەسلىدە قارشى تەرەپتە بولسىمۇ، مەن ئۇنى راستچىل ۋە ھەقلىق دەپ ئويلاپ قېلىپ، ئۇنىڭغا كېسىپ بېرىشىم مۇمكىن. شۇنى بىلىڭلاركى مېنىڭ ھۆكۈمۈم ئىشلارنىڭ تاشقى كۆرۈنۈشىگە قارىتا بولىدۇ، مەخپى تەرەپلىرىگە قارىتا ئەمەس. ئۇنداق بولغاندىكىن ئەسلىدە ھارام بولغان نەرسىنى ھەرگىزمۇ ھالال قىلمايدۇ. شۇنىڭ ئۈچۈن قانداق بىر ئادەمگە باشقا بىر ئادەمنىڭ ھەققىنى كېسىپ بەرگەن بولسام، ئۇنىڭ ناھەق ئىكەنلىكىنى بىلىپ تۇرۇپ گەپ قىلمىسا، ئۇنىڭغا پەقەت ئوتنىڭ بىر پارچىسىنى كېسىپ بەرگەن بولىمەن، ئەگەر خالىسا ئۇنى ئۈستىگە ئالسۇن! ياكى تاشلىسۇن! ئۇنىڭ جازاسى ئاشۇ ئادەمنىڭ ئۆزىگە بولىدۇ. ئاللاھ تائالا زالىملارنى دائىم كۆزىتىپ تۇرىدۇ   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2959

 
Hadith   22   الحديث
الأهمية: أَنَّ النبي -صلى الله عليه وسلم- نَهَى عَنْ النَّذْرِ، وَقَالَ: إنَّ النَّذْرَ لا يَأْتِي بِخَيْرٍ، وَإِنَّمَا يُسْتَخْرَجُ بِهِ مِنْ الْبَخِيلِ


باشتېما:

پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئىنسان ئۆز ئۈستىگە (نەزرە، يەنى ئاللاھقا ۋەدە قىلىش) بىرەر ئىشنى ئېلىۋېلىشتىن چەكلەپ: ئۇنداق قىلىش ياخشىلىق ئېلىپ كەلمەيدۇ. ئۇنىڭ بىلەن پەقەت بېخىل ئادەمدىن بىر نەرسە چىقىرىلىدۇ

عن ابن عمر -رضي الله عنهما- عن النبي -صلى الله عليه وسلم- «أنه نهى عن النذر، وقال: إنّ النَّذْرَ لا يأتي بخير، وإنما يُسْتَخْرَجُ به من البخيل».

ئىبنى ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن رىۋايەت قىلغان ھەدىستە: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئىنسان ئۆز ئۈستىگە (نەزرە، يەنى ئاللاھقا ۋەدە قىلىش) بىرەر ئىشنى ئېلىۋېلىشتىن چەكلەپ: ئۇنداق قىلىش ياخشىلىق ئېلىپ كەلمەيدۇ. ئۇنىڭ بىلەن پەقەت بېخىل ئادەمدىن بىر نەرسە چىقىرىلىدۇ

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
نهى النبي -صلى الله عليه وسلم- عن النذر، وعلل نهيه بأنه لا يأتي بخير؛ وذلك لما يترتب عليه من إيجاب الإنسان على نفسه شيئًا هو في سعة منه، فيخشى أن يقصر في أدائه، فيتعرض للإثم، ولما فيه من إرادة المعاوضة مع الله -تعالى- في التزام العبادة معلقة على حصول المطلوب، أو زوال المكروه.
وربما ظن -والعياذ بالله- أن الله -تعالى- أجاب طلبه؛ ليقوم بعبادته.
لهذه الأسباب وغيرها، نهى عنه النبي -صلى الله عليه وسلم-؛ إيثارا للسلامة، وطمعا في جود الله -تعالى- بلا مقابل ولا شرط، وإنما بالرجاء والدعاء.
وليس في النذر فائدة، إلا أنه يستخرج به من البخيل، الذي لا يقوم إلا بما وجب عليه فعله وتحتم عليه أداؤه، فيأتي به مكرها، متثاقلا، فارغا من أساس العمل، وهي النية الصالحة، والرغبة فيما عند الله -تعالى-.
662;ەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئىنساننى ئۆز ئۈستىگە بىرەر ئىشنى ئېلىۋېلىشتىن چەكلىدى (نەزرە، يەنى ئاللاھقا ۋەدە قىلىش). بۇ چەكلەشنىڭ سەۋەبىنى؛ ئۇنداق قىلىشنىڭ ياخشىلىق ئېلىپ كەلمەيدىغانلىقى، چۈنكى ئىنسان بىر ئىشنى قىلىش ياكى قىلماسلىقتا ئىختىيارلىقى بار تۇرۇقلۇق، ئۆز ئۈستىگە بىر ئىشنى يۈكلىۋېلىش كېلىپ چىقىدۇ. ئاندىن ئۇنى ئادا قىلىشتا بوشاڭلىق قىلىپ قېلىش خەۋپى بار، ئەگەر ئۇ ئىشنى قىلالمىسا، ئۇ ئىنسان گۇناھكار بولىدۇ. يەنە ئۇنداق قىلىشتا: ئاللاھ تائالاغا بىرەر ئىبادەتنى قىلىش بەدىلىگە ھاجىتىنىڭ ئورۇندىلىشى ياكى بىرەر يامانلىقنى ئۇنىڭدىن كەتكۈزۈشنى نىيەت قىلىش بولۇپ قالىدۇ. بەلكى (ئاللاھتىن پاناھ تىلەيمىزكى) بۇ ئادەم، ئاللاھ تائالا ئۆزىگە ئىبادەت قىلىشىم ئۈچۈن، مېنىڭ تەلىپىمگە بىنائەن ئىش قىلدى، دەپ ئويلاپ قېلىشى مۇمكىن. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئېتىقادتا ساغلام بولۇشنى كۆزدە تۇتۇپ نەزرە قىلىشتىن چەكلىدى.چۈنكى ئاللاھ تائالانىڭ سېخىلىقى بەدەلسىز ۋە شەرتسىز بولۇپ، ئۇ پەقەت ئاللاھتىن دۇئا ئارقىلىق ئۈمىد قىلىنىدۇ. ئۆزىگە ئۆزى ۋەزىپە قىلىشتا، ئۇنىڭ بىلەن پەقەت بېخىل ئادەمدىن بىر نەرسە چىقىرىشتىن باشقا ھېچقانداق پايدا يوق. چۈنكى، بېخىل ئادا قىلىش ۋاجىپ بولۇپ قالغان ئىشتىن باشقىنى قىلمايدۇ. ھەتتا شۇ ئىشنىمۇ مەجبۇرلانغان، ئېغىر كۆرگەن ۋە ئەمەلنىڭ ئاساسى بولغان ياخشى نىيەتتىن خالى، ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىكى نېمەتلەرگە قىزىقىشلاردىن خالى بولغان ھالدا قىلىدۇ   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2960

 
Hadith   23   الحديث
الأهمية: إنِّي وَالله- إنْ شَاءَ الله- لا أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ، فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْراً مِنْهَا إلاَّ أَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ، وَتَحَلَّلْتُهَا


باشتېما:

ئاللاھ تائالا بىلەن قەسەم قىلىمەنكى، ئۇلۇغ ئاللاھنىڭ ئورۇنلاشتۇرۇشى بىلەن «بىر ئىشقا» قەسەم قىلىپ بولغاندىن كېيىن، باشقا ئىشنى خەيرلىك دەپ قارىسام، قەسىمىمگە كەففارەت بېرىپ، ياخشى دەپ قارىغان شۇ ئىشنى قىلىمەن، دېدى

عن أبي موسى الأشعري -رضي الله عنه- قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - صلى الله عليه وسلم -: «إنّي والله -إنْ شاء الله- لا أَحلف على يمين، فأرى غيرها خيراً منها إلاَّ أَتيتُ الَّذِي هو خير، وتحلَّلْتُهَا».

ئەبۇ مۇسا ئەلئەشئەرى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ بايان قىلغان ھەدىستە، رەسۇلۇللاھ مۇنداق دېگەن: ئاللاھ تائالا بىلەن قەسەم قىلىمەنكى، ئۇلۇغ ئاللاھنىڭ ئورۇنلاشتۇرۇشى بىلەن «بىر ئىشقا» قەسەم قىلىپ بولغاندىن كېيىن، باشقا ئىشنى خەيرلىك دەپ قارىسام، قەسىمىمگە كەففارەت بېرىپ، ياخشى دەپ قارىغان شۇ ئىشنى قىلىمەن، دېدى

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
أنَّ النبي -صلى الله عليه وسلم- أخبر عن نفسِه بأنَّه إذا حَلَفَ على يَمِينٍ ثم بعد ذلك رأى أنَّ الخيرَ في عدَمِ الاستمرار عليها تَركَها بِتَرك ما حَلَفَ عليه وكفَّرَها التزم الذي هو خير من فعل أو ترك.
662;ەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئۆزى ھەققىدە بايان قىلىپ، ئۇ زات كىلەچەكتىكى بىر نەرسە ئۈچۈن قەسەم ئىچكەن بولسا، كېيىن باشقا ئىشنىڭ خەيىرلىك ئىكەنلىكىنى بايقىسا، ئۇ ئىشنى قويۇپ، قەسىمىگە كاپپارەت بېرىپ، خەيىرلىك دەپ قارىغان ئىشنى قىلاتتى   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2961

 
Hadith   24   الحديث
الأهمية: أَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي الدِّمَاءِ


باشتېما:

قىيامەت كۈنى تۈنجى بولۇپ قان – قىساس مەسىلىلىرىگە ھۆكۈم قىلىنىدۇ

عن عبد الله بن مَسعود -رضي الله عنه- قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم-: «أَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي الدِّمَاءِ».

ئابدۇللاھ ئىبنى مەسئۇد رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنغان ھەدىستە، رەسۇلۇللاھ مۇنداق دەيدۇ: قىيامەت كۈنى تۈنجى بولۇپ قان – قىساس مەسىلىلىرىگە ھۆكۈم قىلىنىدۇ

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
يُحَاسِبُ الله -تعالى- الْخَلَائِقَ يوم القيامة، ثُمَّ يَقْضِى بينهم بعدله، ويبدأ من المظالم    بالْأَهم، وبما أَنَّ الدِّمَاء هي أَعْظم وأَهَمُّ ما يكون من المظَالمِ فِإِنَّهَا أَوْلُ مَا يُقْضَى بِهِ منها في ذلك اليومِ العظيمِ، وهذا فيما بين العباد في المظالم، أما أعمال العبد فأول ما ينظر فيه الصلاة.
602;ىيامەت كۈنى ئاللاھ سۇبھانەھۇ ۋەتەئالا مەخلۇقاتلاردىن ھېساب ئالىدۇ. ئاندىن ئۇلارنىڭ ئوتتۇرىسىدا ئۆزىنىڭ ئادىللىقى بىلەن ھۆكۈم قىلىپ، ئۇلار ئارىسىدا بارلىققا كەلگەن زۇلۇملارنىڭ ئەڭ مۇھىمىدىن باشلايدۇ. قان - قىساس مەسىلىلىرى ئەڭ چوڭ زۇلۇملارنىڭ قاتارىدىن بولغاچقا، ئۇ دەھشەت كۈندە تۇنجى بولۇپ ھۆكۈم قىلىنىدىغىنى كىشىلەر ئارىسىدا سادىر بولغان قان قىساسىدۇر. ئەمما بەندىنىڭ ئەمەل- ئىبادەتلىرىدىن تۇنجى بولۇپ قاراپ چىقىلىدىغىنى، نامازدۇر   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان، ھەدىسنىڭ لەپزى مۇسلىمغا ئائىتتۇر
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2962

 
Hadith   25   الحديث
الأهمية: تُقْطَعُ الْيَدُ فِي رُبْعِ دِينَارٍ فَصَاعِداً


باشتېما:

ئەڭ ئاز دېگەندە چارەك دىينار ئۈچۈن قول كېسىلىدۇ

عن عائشةُ -رضي اللهُ عنها- مرفوعًا: «تُقْطَعُ الْيَدُ فِي رُبْعِ دِينَارٍ فَصَاعِداً».

ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھادىن رىۋايەت قىلىنغان ھەدىستە، رەسۇلۇللاھ مۇنداق دەيدۇ: چارەك دىنار ئالتۇن ياكى ئۇنىڭدىن كۆپ بولغىنى ئۈچۈن قول كېسىلىدۇ

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
أمَّن الله -عز وجل- دماء الناس وأعراضهم وأموالهم، بكل ما يكفل ردع المفسدين المعتدين.
فجعل عقوبة السارق -الذي أخذ المال من حرزه على وجه الاختفاء- قطع العضو الذي تناول به المال المسروق؛ ليكفر القطع ذنبه، وليرتدع هو وغيره عن الطرق الدنيئة، وينصرفوا إلى اكتساب المال من الطرق الشرعية الكريمة؛ فيكثر العمل، وتستخرج الثمار؛ فيعمر الكون، وتعز النفوس.
ومن حكمته -تعالى- أن جعل المقدار الأدنى الذي تقطع بسرقته اليد، ما يعادل ربع دينار من الذهب؛ حماية للأموال، وصيانة للحياة؛ ليستتب الأمن، وتطمئن النفوس، وينشر الناس أموالهم للكسب والاستثمار.
574;اللاھ ئەززە ۋەجەللە، كىشىلەرنىڭ ھاياتى ۋە ئابرويى، مال- مۈلكى قاتارلىق ھەق-ھۆقۇقلىرىنى بۇزغۇنچىلارنىڭ تازاۋۇز قىلىشىدىن ساقلايدىغانلىقىنى كەپالەتگە ئىگە قىلدى. مەسىلەن: باشقىلارنىڭ مېلىنى، ساقلاپ قويغان يېرىدىن يۇشۇرۇن ھالدا ئالغان ئوغرىنىڭ جازاسىنى، ئاشۇ مالنى ئېلىشقا ئىشلەتكەن ئەزاسىنى كېسىپ تاشلاشنى قانۇنلاشتۇردى، بۇ كېسىش ئۇنىڭ گۇناھىغا كاپپارەت بولىشى، ئۇ، ۋە ئۇنىڭدىن باشقىلارنىڭ بۇ پەسكەش يوللاردىن يېنىپ، شەرىئەت يولغا قويغان ئېسىل يوللار بىلەن پۇل تېپىشقا يۈزلىنىشى ئۈچۈندۇر. بۇنداق بولغاندا، ئىش كۆپىيىدۇ، ھەمدە ئۇ ئىشلارنىڭ نەتىجىسى ئوتتۇرىغا چىقىدۇ، بۇ كائىنات تەرەققى قىلىدۇ، كىشىلەرنىڭ نەپسى قانىدۇ. ئاللاھ تائالانىڭ ھېكمەتلىرىدىن؛ ئوغۇرلىسا قول كېسىلىدىغان مالنىڭ ئەڭ ئاز مىقدارىنى، ئالتۇندىن چارەك دىينارغا تەڭ قىلىپ قويغانلىقىدۇر. بۇ مال - مۈلۈكنى قوغداش ۋە ھاياتلىقنى ئاسىراشتۇر. بۇنداق بولغاندا جەمئىيەتتە تېنىچ مۇھىت بارلىققا كېلىدۇ، كىشىلەرنىڭ كۆڭلى خاتىرجەم بولۇپ، مال - مۈلكىنى مەبلەغ سېلىپ پۇل تېپىش ئۈچۈن ئىشلىتىدۇ   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2964

 
Hadith   26   الحديث
الأهمية: خُذِي مِنْ مَالِهِ بِالْمَعْرُوفِ مَا يَكْفِيكِ وَيَكْفِي بَنِيكِ


باشتېما:

ئۇنىڭ مال – مۈلكىدىن نورمال ھالدا ئۆزىڭىزگە ۋە بالىلىرىڭىزغا يەتكۈدەك ئېلىڭ!

عن عائشة -رضي الله عنها- قالت: «دخلت هند بنت عُتْبَةَ- امرأَة أَبِي سفيان- على رسول الله -صلى الله عليه وسلم- فقالت: يا رسول الله، إنَّ أَبَا سُفْيَان رَجُلٌ شَحِيحٌ، لا يُعْطِيني من النفقة ما يكفيني ويكفي بَنِيَّ، إلاَّ ما أَخَذْتُ مِنْ مَالِهِ بِغَيْرِ عِلْمِهِ، فَهَلْ عَلَيَّ فِي ذَلِكَ مِنْ جُنَاحٍ؟ فَقَالَ رسول الله: خُذِي مِنْ مَالِهِ بِالْمَعْرُوفِ مَا يَكْفِيكِ وَيَكْفِي بَنِيكِ».

ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا مۇنداق دەيدۇ: ئەبى سۇپياننىڭ ئايالى ھىند بىنتى ئۇتبە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ قېشىغا كېرىپ: ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى! ئەبۇ سۇپيان قاتتىق بېخىل ئادەم، ئۇنىڭ مېلىدىن بىلدۈرمەي ئېلىۋالمىسام ئۇ، ماڭا ۋە بالىلىرىمغا يەتكۈدەك چىقىمىمىزنى قىلىپ بەرمەيدۇ. ئەمدى، مۇشۇنداق قىلسام ماڭا گۇناھ بولامدۇ؟ دەپ سورىدى، رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم: ئۇنىڭ مېلىدىن نورمال ھالدا ئۆزىڭىزگە ۋە بالىلىرىڭىزغا يەتكۈدەك ئېلىڭ! دېدى

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
اسْتَفْتَت هند بِنْتُ عُتْبَة رسول الله -صلَّى الله عليه وسلم- أَنَّ زوجها لا يعطيها ما يكفِيها هي وأَبناءها من النفقة، فهل لها أن تأخذ من مال زوجها أَبي سُفيان بغير علمه؟ فأفتاها بجواز ذلك إِذا أَخذت قَدْرَ الكفاية بالمعروف، أي دون زيادة وتعدي.
726;ىند بىنتى ئۇتبە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن پەتىۋا سوراپ، ئۇنىڭ يولدىشى، ئۇ ئايال ۋە ئۇنىڭ بالىلىرىغا يېتەرلىك چىقىمىنى بەرمەيدىغانلىقى، ئۇنداق بولغاندىن كېيىن ئۇ ئايال ئېرى ئەبى سۇپياننىڭ مال – مۈلكىدىن ئۇنىڭ خەۋىرىسىز ئالسا بولامدۇ؟ دېدى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: بۇ ئىشنىڭ ئەگەر نورمال تەرىقىدە يېتەرلىك مىقداردا يەنى ھاجىتىدىن ئاشۇرۇپ ئۇنىڭ ھەققىگە تاجاۋۇز قىلماستىن ئالسا بولىدىغانلىقىغا پەتىۋا بەردى   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2965

 
Hadith   27   الحديث
الأهمية: مَنْ قَاتَلَ لِتَكُونَ كَلِمَةُ الله هِيَ الْعُلْيَا فَهُوَ فِي سَبِيلِ الله


باشتېما:

پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: بىر كىشنىڭ ئۆزىنىڭ جۈرئىتىنى كۆرسىتىش ئۈچۈن، يەنە بىرسىنىڭ ئۆزىنىڭ قوۋمىگە ياكى يۇرتىغا تەئەسسۇپلۇق قىلىش ئۈچۈن ۋە يەنە بىرسىنىڭ ئۆزىنى كۆز - كۆز قىلىش ئۈچۈن ئۇرۇشقانلىقى توغرۇلۇق سورالدى

عن أبي موسى الأشعري-رضي الله عنه- قال: «سُئِلَ رَسُولُ الله -صلى الله عليه وسلم- عَنْ الرَّجُلِ: يُقَاتِلُ شَجَاعَةً، وَيُقَاتِلُ حَمِيَّةً، وَيُقَاتِلُ رِيَاءً، أَيُّ ذَلِكَ فِي سَبِيلِ الله؟ فَقَالَ رَسُولُ الله -صلى الله عليه وسلم-: مَنْ قَاتَلَ لِتَكُونَ كَلِمَةُ الله هِيَ الْعُلْيَا، فَهُوَ فِي سَبِيلِ الله».

ئەبى مۇسا ئەلئەشئەرى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن: بىر كىشنىڭ ئۆزىنىڭ جۈرئىتىنى كۆرسىتىش ئۈچۈن، يەنە بىرسىنىڭ ئۆزىنىڭ قوۋمىگە ياكى يۇرتىغا تەئەسسۇپلۇق قىلىش ئۈچۈن ۋە يەنە بىرسىنىڭ ئۆزىنى كۆز - كۆز قىلىش ئۈچۈن ئۇرۇشقانلىقى، يەنى ئۇلارنىڭ قايسى بىرسى ئاللاھ يولىدا بولىدۇ؟ دەپ سورىلىۋېدى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: كىمكى ئاللاھنىڭ كەلىمىسىنى ئۈستۈن قىلىش ئۈچۈن ئۇرۇشسا، شۇ ئاللاھ يولىدا بولىدۇ، دېدى

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
سأل رجل النبي -صلى الله عليه وسلم- عن الرجل يقاتل اًعداء الدين، ولكن الحامل له على القتال هو إظهار الشجاعة والإقدام أمام الناس.
وعن الرجل يقاتل حمية لقومه، أو لوطنه.
ويقاتل الثالث رياءً أمام أنظار الناس أنه من المجاهدين في سبيل الله المستحقين للثناء والتعظيم.
فمن المقاتل في سبيل الله من هؤلاء الثلاثة؟
فأجاب صلى الله عليه وسلم- بأوجز عبارة وأجمع معنى، وهي: أن من قاتل لتكون كلمة الله هي العليا، فهو الذي في سبيل الله، وما عدا هذا، فليس في سبيل الله، لأنه قاتل لغرض آخر.
والأعمال مترتبة على النيات، في صلاحها وفسادها، وهذا عام في جميع الأعمال فالأثر فيها للنية، صلاحاً وفسادا، وأدلة هذا المعنى كثيرة.
576;ىر ئادەم پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن: بىر كىشى كاپىر بىلەن ئۇرۇشقان بولسا، ئەمما ئۇنى ئۇرۇشقا ئۈندىگەن سەۋەب؛ كىشىلەرنىڭ ئالدىدا ئۆزىنىڭ شۇجائىتىنى ۋە ياۋنىڭ ئالدىغا چىقالايدىغانلىقىنى كۆرسىتىش ئۈچۈن بولسا، يەنە بىرسى ئۇرۇپشۇپتۇ، ئۇنىڭ سەۋەبى: ئۆز قوۋمىنى ياكى ۋەتىنىنى ھىمايە قىلىش بولسا، يەنە بىرسى ئۇرۇپشۇپتۇ، ئۇنىڭ سەۋەبى: ئۆزىنى ماختاشقا ۋە ئۇلۇغلاشقا لايىق بولغان، ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلغان مۇجاھىدلارنىڭ قاتارىدىن بولغانلىقىنى باشقىلارغا نامايەندە قىلىش بولسا، يۇقىرىدىكى ئۈچ تۈرلۈك جەڭچىلەرنىڭ قايسى بىرى ئاللاھ يولىدا ئۇرۇش قىلغان بولىدۇ؟ دەپ سورىغاندا، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بۇنىڭغا ئەڭ قىسقا ۋە چوڭقۇر مانالىق بىر ئىبارە بىلەن جاۋاپ بېرىپ مۇنداق دېدى: كىمكى ئاللاھنىڭ كەلىمىسىنى ئۈستۈن قىلىش ئۈچۈن ئۇرۇشسا، شۇ ئاللاھ يولىدا بولىدۇ، ئۇندىن باشقىسى ئاللاھ يولىدا ئەمەس. چۈنكى ئۇ باشقا بىر مەقسەتتە ئۇرۇش قىلدى. ئەمەل-ئىبادەتلەر نىيەتنىڭ توغرا ياكى خاتا بولۇشىغا باغلىق. بۇ قائىدە، پۈتۈن ئەمەل-ئىبادەتلەرگە ئومۇمدۇر، دېمەك ھەرقانداق ئىبادەتنىڭ توغرا ياكى خاتا بولۇشىنىڭ نەتىجىسى نىيەتكە باغلىقتۇر. بۇھەقتە ئىنتايىن كۆپ دەلىللەر مەۋجۇت   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2969

 
Hadith   28   الحديث
الأهمية: أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ، وَالزُّبَيْرَ بْنَ الْعَوَّامِ -رضي الله عنهما-، شَكَوَا الْقَمْلَ إلَى رَسُولِ الله -صلى الله عليه وسلم-


باشتېما:

ئابدۇراھمان ئىبنى ئەۋپ ۋە زۇبەير ئىبنى ئەۋۋام رەزىيەللاھۇ ئەنھۇلار ئۆزلىرىنىڭ پىتلاپ كەتكەنلىكى توغرىسىدا پەيغەمبەرئەلەيھىسسالامغا دەرد تۆكتى

عن أنس بن مالك -رضي الله عنه- أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ، وَالزُّبَيْرَ بْنَ الْعَوَّامِ -رضي الله عنهم-، شَكَوَا الْقَمْلَ إلَى رَسُولِ الله -صلى الله عليه وسلم- فِي غَزَاةٍ لَهُمَا فَرَخَّصَ لَهُمَا فِي قَمِيصِ الْحَرِيرِ وَرَأَيْته عَلَيْهِمَا.

ئەنەس ئىبنى مالىك رەزىيەللاھۇئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، بىر غازاتتا ئابدۇراھمان ئىبنى ئەۋپ ۋە زۇبەير ئىبنى ئەۋۋام رەزىيەللاھۇ ئەنھۇلار ئۆزلىرىنىڭ پىتلاپ كەتكەنلىكى توغرىسىدا پەيغەمبەرئەلەيھىسسالامغا دەرد تۆكتى، پەيغەمبەرئەلەيھىسسالام ئۇ ئىككەيلەنگە يىپەك كېيىم كىيىشكە رۇخسەت قىلدى، مەن ئۇلارنىڭ يىپەك كېيىم كەيگەنلىكىنى كۆردۈم

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
من يسر الدين الإسلامي أنه يرخص في الشيء المحرم لعلة توجب الترخيص وقد رخص الشارع -صلى الله عليه وسلم- للزبير وعبدالرحمن -رضي الله عنهما-    في لبس قمص الحرير مع كونه محرَّمًا على الرجال لكونه يدفع القمل بما جعل الله -سبحانه وتعالى- فيه من الطبيعة المنافية لذلك وكذلك فيه دواء للحكة، وكذلك كل من كان مثلهما.
574;ىسلام دىنىنىڭ ئاسانلىقىدىن: رۇخسەت قىلىنىش سەۋەپلىرى تىپىلسا بەزى چەكلەنگەن نەرسىلەرنىمۇ ئىشلىتىشكە رۇخسەت قىلىدۇ، ھەقىقەتەن پەيغەمبەرئەلەيھىسسالام زۇبەير ۋە ئابدۇراھمان قاتارلىق ساھابىلارغا يىپەك كىيىم كىيىشكە رۇخسەت قىلغان، چۈنكى يىپەك پىتنى يوق قىلىدۇ، ئاللاھ تائالا يىپەكتە بەدەن پىتلىنىشقا قارشى تۇرىدىغان شۇنداق بىر خۇسۇسىيەتنى قىلغان، شۇنىڭدەك يىپەك كىيىم قىچىشقاق بولۇپ قالغان كىشىگىمۇ ياخشى كېلىدۇ   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2970

 
Hadith   29   الحديث
الأهمية: ضَحَّى النَّبِيُّ -صلى الله عليه وسلم-    بِكَبْشَيْنِ أَمْلَحَيْنِ أَقَرْنَيْنِ


باشتېما:

پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئىككى دانە، (قارا- ئاق) رەڭلىك ۋە مۈڭگۈزلۈك قوچقارنى قۇربانلىق قىلدى

عن أنس بن مالكٍ -رضي الله عنه- قال: «ضَحَّى النَّبِيُّ -صلى الله عليه وسلم-    بِكَبْشَيْنِ أَمْلَحَيْنِ أَقَرْنَيْنِ ذَبَحَهُمَا بِيَدِهِ، وَسَمَّى وَكَبَّرَ وَوَضَعَ رِجْلَهُ عَلَى صِفَاحِهِمَا».

ئەنەس ئىبنى مالىك رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنغان ھەدىستە، ئۇ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئىككى دانە، (قارا- ئاق) رەڭلىك ۋە مۈڭگۈزلۈك قوچقارنى قۇربانلىق قىلدى. ئۇنى ئۆز قولى بىلەن بۇغۇزلىدى. بىسمىللاھنى ئوقۇدى ۋە تەكبىر ئېيتتى. ئۆزىنىڭ پۇتىنى ئۇلارنىڭ گەدىنىگە تىرەپ تۇردى

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
من تأكد الأضحية أن النبي -صلى الله عليه وسلم- حث عليها وفعلها -صلى الله عليه وسلم-، فقد ضحى بكبشين، في لونهما بياض وسواد ولكل منهما قرنان.
فذبحها بيده الشريفة لأنها عبادة جليلة قام بها بنفسه، وذكر اسم الله -تعالى- عندها استعانة بالله لتحل بها البركة ويشيعها الخير، وكبر الله -تعالى- لتعظيمه وإجلاله، وإفراده بالعبادة، وإظهار الضعف والخضوع بين يديه -تبارك وتعالى-.
بما أن إحسان الذبحة مطلوب -رحمة بالذبيحة، بسرعة إزهاق روحها- فقد وضع رجله الكريمة على صفاحهما، لئلا يضطربا عند الذبح، فتطول مدة ذبحهما، فيكون تعذيباً لهما، والله رحيم بخلقه.
602;ۇربانلىق قىلىشنىڭ لازىملىقى تەكىتلەنگەنلىكتىن، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام قۇربانلىق قىلىشقا قىزىقتۇرۇش بىلەن بىرگە، ئۇنى ئۆزىمۇ قىلدى. پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئىككى قوچقارنى قۇربانلىق قىلدى. ئۇلارنىڭ رەڭگىدە ئاقلىق ۋە قارىلىق بار ئىدى ۋە ھەر ئىككىسىنىڭ مۈڭگۈزى بار ئىدى. ئۇ ئىككىسىنى ئۆزىنىڭ مۇبارەك قولى بىلەن بوغۇزلىدى، چۈنكى بۇ ئۇلۇغ بىر ئىبادەت بولغاچقا ئۆزى قىلدى. ئۇنى بوغۇزلايدىغان چاغدا، ئۇنىڭ بەرىكەتلىك بولىشى ۋە ياخشىلىقنىڭ ئومۇملىشىشى ئۈچۈن، ئاللاھتىن ياردەم سوراپ بىسمىللاھنى ئوقۇدى ۋە ئاللاھ تائالانى ئۇلۇغلاش، ئىبادەتتە ئۇنى يەككە يىگانە قىلىش، ئۇنىڭ ئالدىدا ئاجىزلىقنى ۋە بوي سۇنغانلىقىنى كۆرسىتىش ئۈچۈن تەكبىر ئېيتتى. بوغۇزلىغاندا تىز سۈرەتتە بوغۇزلاش ئارقىلىق، قۇربانلىققا رەھىمدىللىك بىلەن بوغۇزلاش تەلەپ قىلىنغان بولغاچقا، بوغۇزلىغان چاغدا ئۇ مىدىرلاپ، ئۇنى بوغۇزلاش مۇددىتى ئۇزۇراپ كېتىپ ئۇنى قىيناپ قويماسلىق ئۈچۈن، ئۆزىنىڭ مۇبارەك پۇتىنى ئۇلارنىڭ گەدىنىگە تېرىدى. ئاللاھ تائالا ھەقىقەتەن ئۆز مەخلۇقاتىغا رەھىمدىلدۇر   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2971

 
Hadith   30   الحديث
الأهمية: عُرِضْتُ عَلَى رَسُولِ الله-صلى الله عليه وسلم- يَوْمَ أُحُدٍ، وَأَنَا ابْنُ أَرْبَعَ عَشْرَةَ؛ فَلَمْ يُجِزْنِي


باشتېما:

رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمدىن مېنىڭ ئۇھۇد جېڭىغا قاتنىشىشىمنى ئىلتىماس قىلغاندا، رەسۇلۇللاھ مېنى رەت قىلغان، شۇ كۈندە مەن ئون تۆرت ياش ئىدىم

عن عبد الله بن عمر -رضي الله عنهما- قال: «عُرِضْتُ عَلَى رَسُولِ الله -صلى الله عليه وسلم- يوم أُحُدٍ، وَأَنَا ابْنُ أَرْبَعَ عَشْرَةَ؛ فَلَمْ يُجِزْنِي، وعرضت عليه يوم الخندق، وأنا ابنُ خَمْسَ عَشْرَةَ فَأَجَازَنِي».

ئابدۇللاھ ئىبنى ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ مۇنداق دېگەن: رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمدىن مېنىڭ ئۇھۇد جېڭىغا قاتنىشىشىمنى ئىلتىماس قىلغاندا، رەسۇلۇللاھ مېنى رەت قىلغان ئىدى، شۇ كۈندە مەن ئون تۆرت ياش ئىدىم. خەندەك غازىتى كۈنى ئىلتىماسىمنى قوبۇل قىلغاندا، مەن ئون بەش ياش ئىدىم

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
أخبر عبد الله بن عمر -رضي الله عنه- أنه عُرض للذهاب إلى الغزو على رسول الله -صلى الله عليه وسلم- -من باب عرض العسكر على الأمير- في وقعة أحد، وكانت في السنة الثالثة من الهجرة، وعمره أربع عشرة سنة، فرده النبي -صلى الله عليه وسلم- من الذهاب إلى الحرب؛ لصغره، ثم عرض عليه في عام الخندق وكانت في السنة الخامسة، وعمره خمس عشرة سنة، فأجازه النبي -صلى الله عليه وسلم- في المقاتلة، فلعله كان يوم أحد في أول الرابعة عشر، ويوم الخندق في آخر الخامسة عشر.
574;ابدۇللاھ ئىبنى ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ خەۋەر قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: ئۇ، رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمدىن ئۇھۇد جېڭىغا قاتنىشىشنى ئىلتىماس قىلغاندا، (يەنى ھىجرىيەنىڭ ئۈچىنچى يىلىدا) ئۇنىڭ يىشى ئون تۆرت ياش ئىدى. رەسۇلۇللاھ ئەلەيھىسسالام ئۇنىڭ جىھادقا قاتنىشىش تەلىپىنى رەت قىلدى. ئۇنىڭدىن كىيىن خەندەق غازىتى يىلى (يەنى ھىجرىيەنىڭ بەشىنچى يىلىدا) ئۇنىڭ يىشى ئون بەش ياش ئىدى، ئۇ ۋاقىتتا قايتا جىھادقا قاتنىشىشنى تەلەپ قىلغاندا، رەسۇلۇللاھ ئۇنىڭ ئالدىنقى سەپتە خىزمەت قىلىشىغا رۇخسەت بەردى. ئۇ چاغدا ئۇنىڭ يىشى يەنى ئۇھۇد غازىتى كۈنلىرىدە ئون تۆت ياشقا ئەمدى كىرگەن، خەندەق غازىتى كۈنلىرىدە ئون بەش ياشقا تولغان كۈنلىرى ئىدى   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2972

 
Hadith   31   الحديث
الأهمية: غَدْوَةٌ فِي سَبِيلِ الله، أَوْ رَوْحَةٌ: خَيْرٌ مِمَّا طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ وَغَرَبَت


باشتېما:

بامدات ۋاقتىدىن كۈن قىزارغۇچىلىك ياكى زاۋال ۋاقتىدىن كۈن پاتقۇچىلىك ئارىلىقتا ئاللاھ ئۈچۈن يولغا چىقسا، قۇياش چىقىپ پاتقۇچە جەريانىدىكى بارلىق نەرسىلەردىن ياخشىدۇر

عن أبُي أَيُوب الأنصَارِيّ -رضي الله عنه- قال: قال رسول الله -صلى الله عليه وسلم-: «غَدْوَةٌ فِي سَبِيلِ الله، أَوْ رَوْحَةٌ: خَيْرٌ مِمَّا طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ وَغَرَبَتْ».
عن أنس -رضي الله عنه- قال: قال رسول الله -صلى الله عليه وسلم-: «غَدْوَةٌ فِي سَبِيلِ الله، أَوْ رَوْحَةٌ: خَيْرٌ مِنْ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا».

ئەبۇ ئەييۇب ئەلئەنساري رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنغان ھەدىستە: بامدات ۋاقتىدىن كۈن قىزارغۇچىلىك ياكى زاۋال ۋاقتىدىن كۈن پاتقۇچىلىك ئارىلىقتا ئاللاھ ئۈچۈن يولغا چىقسا، قۇياش چىقىپ پاتقۇچە جەريانىدىكى بارلىق نەرسىلەردىن ياخشىدۇر. ئەنەس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنغان ھەدىستە: سەھەردە ياكى كەچتە ئاللاھ يولىدا چىقىش، دۇنيادىن ۋە ئۇنىڭدىكى ھەممە نەرسىلەردىن ياخشىدۇر

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
هذان الحديثان يظهران فضل الجهاد في سبيل الله، ولو كان يسيرًا بقدر الغدوة أو الروحة، فكيف بالكثير الذي فيه مصابرة للأعداء ومقارعة لهم؟، وهذا هو الأصل في المراد بسبيل الله: أنه الجهاد باليد للكفار.
وينبغي أن يعلم أن طلب العلم الشَّرعي نوع عظيم من الجهاد في سبيل الله، وأن الانتصار للحق، ودحض حجج الزنادقة والملحدين والغربيين المبشرين الذين يحاربون الإسلام، ويريدون القضاء عليه، هو من أعظم الجهاد في سبيل الله.
فالقصد من الجهاد، إظهار الإسلام ونصره، فكَبتُ هؤلاء، من الجهاد الكبير العظيم، اللهم وفق المسلمين لنصر دينهم، وإعلاء كلمتك، إنك قريب مجيب.
576;ۇ ئىككى ھەدىس، ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىشنىڭ گەرچە ئەتتىگەن ياكى كەچتە دېگەندەك ئاز مىقداردا بولسىمۇ، شەكسىز ئەۋزەللىكىنى كۆرسىتىدۇ. ئۇنداقتا دۈشمەنگە قارشى سەبىر قىلىپ ئۇلارغا زەربە بېرىپ كۆپ ۋاقىتلارنى ئۆتكۈزۈش قانداق ئەۋزەل بولار-ھە! ئاللاھ يولىدا، دېگەنلىكتىن ئەسلى مەقسەت، قول بىلەن دۈشمەنگە قارشى ئېلىشىشتۇر. شۇنى بىلىش كېرەككى: شەرئى بىلىملەرنى ئۆگنىش، ئاللاھ يولىدا بولغان جىھادنىڭ ئەڭ كاتتا بىر تۈرىدۇر. ھەقنى قوللاپ- قۇۋۋەتلەش، ئىسلام دىنىغا قارشى جەڭ قىلىدىغان ۋە ئۇنى يوقۇتۇشنى مەقسەت قىلىدىغان دىنسىزلار، زىندىقلار ۋە غەربلىك خرىستىيان دىن تارقاتقۇچىلارنىڭ دەلىللىرىنىڭ بىتچىت قىلىنىشى قاتارلىقلار ئاللاھ يولىدا قىلىنغان جىھادنىڭ ئەڭ كاتتىسىدۇر. جىھادتىن بولغان مەقسەت: ئىسلامنى كۈچلەندۈرۈش ۋە ئۇنى پۈتۈن دىنلاردىن ئۈستۈن قىلىشتۇر. مۇناپىقلارنى جىم تۇرغۇزۇش، ئەڭ بۈيۈك جىھادتىنتۇر. ئى ئاللاھ! مۇسۇلمانلارنى ئۆز دىنىنى كۈچلەندۈرۈشكە ۋە ئۆزلىرىنىڭ كەلىمىسىنى ئۈستۈن قىلىشقا مۇۋەپپەق قىلسىلا!. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ بەندىسىگە ئەڭ يىقىندۇر ۋە دۇئالىرىنى ئىجابەت قىلغۇچىدۇر   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ئىمام مۇسلىم"سەھىھ مۇسلىم"ناملىق ئەسىرىدە رىۋايەت قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2973

 
Hadith   32   الحديث
الأهمية: قال سليمان بن دَاوُد -عليهما السلام-: لأَطُوفَنَّ اللَّيْلَةَ على سبعينَ امرأةً، تَلِدُ كُلُّ امرأة منهن غُلامًا يُقاتل في سبيل الله


باشتېما:

سۇلايمان ئىبنى داۋۇد ئەلەيھىسسالام: «كېچىدە يەتمىش ئايالىمنى ئايلىنىمەن، ئۇ ئاياللارنىڭ ھەر بىرى ئاللاھ يولىدا ئۇرۇش قىلىدىغان چەۋەنداز تۇغىدۇ دېدى

عن أبي هُريرة -رضي الله عنه- عن النبيِّ -صلى الله عليه وسلم- قال: "قال سليمان بن داود -عليهما السلام-: لَأَطُوفنَّ الليلةَ على سَبْعينَ امرأةً، تَلِدُ كلُّ امرأةٍ منهن غُلامًا يقاتلُ في سبيلِ الله، فقِيل له: قل: إن شاءَ الله، فلم يَقُلْ، فطافَ بهنَّ، فلم تَلِدْ منهن إلا امرأةٌ واحدةٌ نصفَ إنسانٍ". قال: فقال رسولُ الله -صلى الله عليه وسلم-: "لو قالَ: إن شاء الله لم يَحْنَثْ، وكان دَرَكًا لحاجتهِ".

ئەبۇ ھۈرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، پەيغەمبەرئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: «سۇلايمان ئىبنى داۋۇد ئەلەيھىسسالام: «كېچىدە يەتمىش ئايالىمنى ئايلىنىمەن، ئۇ ئاياللارنىڭ ھەر بىرى ئاللاھ يولىدا ئۇرۇش قىلىدىغان چەۋەنداز تۇغىدۇ دېدى، ئۇنىڭغا: ئاللاھ خالىسا دېگىن دېيىلگەندە، ئۇنداق دېمىدى، كېچىدە يەتمىش ئايالى بىلەن بىرگە بولدى، ئۇلاردىن ھېچ بىرى تۇغمىدى، پەقەت بىر ئايالى پۇچۇق بالىدىن بىرنى تۇغدى، پەيغەمبەرئەلەيھىسسالام: «ئەگەر ئاللاھ خالىسا دېگەن بولسا، قەسىمى بۇزۇلمايتتى ۋە ھاجىتىنى تېپىشقا سەۋەپ بولاتتى»دېدى

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
قال نبي الله سليمان -عليه السلام- لجلِيسِه: إنه سيطوف في ليلة واحدة عَلى سَبعين امرأةٍ من زوجاته ويُجامعهن، وكان التعدد بهذا القدر جائزًا في شريعته أو من خصائصه، والنية أن تَلِدَ كُلُّ واحدة منهنَّ غُلاماً يُقَاتِل في سبيل الله -تعالى-، فقال له جليسُه: قل: إن شاء الله، فنسي ولم يقل وطاف بنسائِه كما قال، ولم تَلِد منهنَّ إلا امْرأة واحدة نصفَ إنسانٍ، أي سقطًا غير مكتمل الخلقة، وقد أخبر النبي -صلى الله عليه وسلم-    أنَّ سليمان -عليه السلام- لَو قال: إن شاء الله، لم يحنث في يمينه، ولكَان قوله هذا سبباً لإدْرَاكِ حَاجَتِه وتحقيق رغبته.
574;اللاھنىڭ پەيغەمبىرى سۇلايمان ئەلەيھىسسالام يېنىدا ئولتۇرغانلارغا: ئۆزىنىڭ بىر كېچىدە يەتمىش ئايالى بىلەن بىرگە بولىدىغانلىقىنى ئۇلارنىڭ ھەر بىرىنىڭ ئاللاھ يولىدا ئۇرۇش قىلىدىغان بىردىن چەۋەنداز تۇغۇدىغانلىقىنى ئېيتىدۇ، سۇلايمان ئەلەيھىسسالامنىڭ شەرىئىتىدە بىرلا ۋاقىتتا يەتمىش خوتۇننى نىكاھىدا جۇغلاش دۇرۇس ئىدى ياكى بۇ سۇلايمان ئەلەيھىسسالامغا خاس ئىدى. ئولتۇرغانلاردىن بىرى ئۇنىڭغا: ئاللاھ خالىسا دېگىن دېدى، لېكىن ئۇ ئۇنتۇپ قالدى، ئۇنداق دېمىدى، ۋەدىسى بويىچە كېچىدە يەتمىش ئايالى بىلەن بىرگە بولدى، ئۇلارنىڭ ھېچبىرى تۇغمىدى، پەقەت بىرسى پۇچۇق بالىدىن بىرنى تۇغدى، پەيغەمبەرئەلەيھىسسالام خەۋەر بېرىپ: «ئەگەر ئاللاھ خالىسا دېگەن بولسا، قەسىمى بۇزۇلمايتتى، بۇ سۆز بىلەن ئۆزىنىڭ ھاجىتى ئادا بولاتتى ۋە رىغبىتى ئەمەلگە ئاشاتتى»دېدى   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2977

 
Hadith   33   الحديث
الأهمية: أنَّ رَسُولَ الله -صلى الله عليه وسلم- قَسَمَ فِي النَّفَلِ: لِلْفَرَسِ سَهْمَيْنِ، وَلِلرَّجُلِ سَهْمًا


باشتېما:

پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام غەنىيمەتنى ئاتلىقلارغا ئىككى ئۆلۈش، پىيادىكىلەرگە بىر ئۆلۈش بۆلۈپ بەردى

عن عبد الله بن عمر-رضي الله عنهما- «أَنَّ رَسُولَ الله -صلى الله عليه وسلم- قَسَمَ فِي النَّفَلِ: لِلْفَرَسِ سَهْمَيْنِ، وَلِلرَّجُلِ سَهْمًا».

ئابدۇللاھ ئىبنى ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنغان ھەدىستە، ئۇ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام غەنىيمەتنى ئاتقا ئىككى ئۆلۈش، ئەر كىشىگە بىر ئۆلۈش بۆلۈپ بەردى

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
يخبر عبد الله بن عمر -رضي الله عنهما- أن النبي -صلى الله عليه وسلم- قسم في النفل للفرس سهمين وللرجل سهماً، أي أن المجاهد الذي يشارك في الحرب بقرسه يأخذ ثلاثة أضعاف من يشارك بلا فرس، ذلك بأن غَنَاء وإثخان الفرس في الحرب أكثر من غَنَاء وإثخان الرجل وحده بدون فرس، وقد أشار إلى ذلك القرآن الكريم حيث يقول الله -عز وجل-: (فَالْمُغِيرَاتِ صُبْحاً فَأَثَرْنَ بِهِ نَقْعاً فَوَسَطْنَ بِهِ جَمْعاً) [العاديات: 3- 5]، في هذا تنويه بالخيل، وإشارة إلى غنائها في الحرب، وقد قال النبي -صلى الله عليه وسلم-: (الخيل في نواصيها الخير إلى يوم القيامة) رواه بلفظه: البخاري (ح2849) ومسلم (ح1871).
574;ابدۇللاھ ئىبنى ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ بايان قىلىپ مۇنداق دەيدۇ: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام غەنىيمەتنى ئاتلىقلارغا ئىككى ئۆلۈش، پىيادىكىلەرگە بىر ئۆلۈش، بۆلۈپ بەردى. ئۇنداق تەقسىم قىلىشتا؛ ئۇرۇشتا ئاتلىقنىڭ كارغا كىلىشى ۋە قوشۇننىڭ كۈچىنى بېيىتىشى پىيادىلەردىن كۆپرەك بولىدۇ. بۇنىڭغا قۇرئان كەرىمدە ئىشارەت قىلىپ ئاللاھ تائالا مۇنداق دەيدۇ: «ئەتىگەندە (دۈشمەن ئۈستىگە) باستۇرۇپ كىرگۈچى. (قاتتىق چاپقانلىقتىن) توپا – چاڭ چىقارغۇچى. شۇ توپا – چاڭ بىلەن دۈشمەن ئىچىگە كىرىپ كەتكۈچى ئاتلار بىلەن قەسەمكى.» [سۈرە ئادىيات 3-5 ئايەتلەر]. بۇ ئايەتلەردە ئاتنىڭ ئۇرۇشتىكى كۈچنى بېيىتىشىغا ئىشارەت باردۇر. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام: ئاتنىڭ پىشانىسىدا قىيامەت كۈنىگىچە ياخشىلىق باردۇر، دېگەن   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2978

 
Hadith   34   الحديث
الأهمية: أَمْسِكْ عَلَيْكَ بَعْضَ مَالِكَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكَ


باشتېما:

بىر قىسىم ئىقتىسادىڭنى ئېلىپ قال، ئۇ سەن ئۈچۈن ياخشى

عن كَعْب بن مالك -رضي الله عنه- قال: قلتُ: يا رسولَ الله، إن مِن تَوبتي أن أَنْخَلِعَ مِنْ مالي؛ صدقةً إلى الله وإلى رسولِه، فقال رسولُ الله -صلى الله عليه وسلم-: "أمسِكْ عليك بعضَ مالِكَ؛ فهو خيرٌ لكَ".

كەئب ئىبنى مالىك رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ مۇنداق دېگەن: مەن: ئى رەسۇلۇللاھ! مەن تەۋبە قىلغانلىقىمدىن ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ رەسۇلىنىڭ رازىلىقى ئۈچۈن ئىقتىسادىمنىڭ ھەممىسىنى سەدىقە قىلىۋەتتىم، دېدىم. رەسۇلۇللاھ: «بىر قىسىم ئىقتىسادىڭنى ئېلىپ قال، ئۇ سەن ئۈچۈن ياخشى» دېدى

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
كان كعب بن مالك الأنصاري -رضي الله عنه- أحد الثلاثة الذين خُلِّفُوا عن غزوة تبوك بلا نفاق ولا عذر، فلما رجع النبي -صلى الله عليه وسلم- من تلك الغزوة، هجرهم، وأمر أصحابه بهجرهم، ومازالوا مهجورين، حتى نزلت توبتهم ورضي الله عنهم، فرضي الرسول والصحابة، فكان من شدة فرح كعب برضا الله عنه وقبول توبته أن أراد أن يتصدق بكل ماله لوجه الله -تعالى-، فأرشده النبي -صلى الله عليه وسلم- إلى غير ذلك بأن يمسك بعض ماله، فالله -تعالى- لما علم صدق نيته وحسن توبته، غفر له ذنبه، وتجاوز عنه، ولو لم يفعل هذا، فالله لا يكلف نفساً إلا وسعها، وقد أنفق بعض ماله، فرحا برضا الله -تعالى-، وليجد ثوابه مُدَّخراً عنده وأبقى بعضه، ليقوم بمصالحه ونفقاته الواجبة من مؤونة نفسه، ومؤونة من يعول، والله رؤوف بعباده.
603;ەئب ئىبنى مالىك رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ ئۆزرىسىز ۋە مۇناپىقلىقمۇ قىلماي تەبۇك غازىتىدىن قېلىپ قالغان ئۈچ ساھابىنىڭ بىرى ئىدى، رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ئاشۇ غازاتتىن قايتقاندا ئۇلارنى بايقۇت قىلدى ۋە ساھابىلارنىمۇ ئۇلارنى بايقۇت قىلىشقا پەرمان چۈشۈردى، ئۇلار تاكى ئۇلارنىڭ تەۋبىسى قوبۇل بولغانلىقىغا ئايەت نازىل بولۇپ، ئاللاھ ئۇلاردىن رازى بولغان، رەسۇلۇللاھ ۋە ساھابىلارمۇ ئۇلاردىن رازى بولغانغا قەدەر بۇ ھالدا قالدى، كەئب ئىبنى مالىك تەۋبىسى قوبۇل قىلىنغانلىقى، ئاللاھنىڭ ئۆزىدىن رازى بولغانلىقىغا قاتتىق خۇشال بولۇپ، ئاللاھ تائالانىڭ رازىلىقى ئۈچۈن بارلىق مال-مۈلكىنى سەدىقە قىلىۋېتىشنى ئىرادە قىلغان ئىدى، رەسۇلۇللاھ ئۇنى بىر قىسىم مىلىنى ئېلىپ قىلىشقا تەۋسىيە قىلدى، ئاللاھ تائالا ئۇنىڭ چىن نىيىتىنى ۋە تەۋبىسىنىڭ ياخشىلىقىنى بىلگەنلىكتىن ئۇنىڭ گۇناھلىرىنى ئەپۇ قىلىپ، ئۇنىڭدىن ئۆتىۋەتتى. ئاللاھ تائالا ئىنساننى تاقىتى يەتمەيدىغان ئىشلارغا تەكلىپ قىلمايدۇ. كەئب ئىبنى مالىك ئاللاھ تائالانىڭ رازى بولغانلىقىدىن خۇشال بولۇپ، سەدىقىنىڭ ساۋابىغا ئاخىرەتتە ئېرىشىش ئۈچۈن بىر قىسىم مېلىنى سەدىقە قىلدى، ئۆزىنىڭ ۋە ئائىلىسىنىڭ خىراجەتلىرى ۋە مەنپەئەتلىرى ئۈچۈن بىر قىسىم مېلىنى قالدۇرۇپ قويدى. ئاللاھ تائالا بەندىلىرىگە ناھايىتى مېھرىباندۇر   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2979

 
Hadith   35   الحديث
الأهمية: عَبْدِي بَادَرَنِي بِنَفْسِهِ، حَرَّمْت عَلَيْهِ الْجَنَّة


باشتېما:

بەندەم مېنىڭ ئالدىمدا ئۆزى ئالدىراپ كەتتى، ئۇنىڭغا جەننەتنى ھارام قىلدىم

جُنْدُبُ بن عبد اللهِ البجلي -رضي الله عنه- قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم -: «كان فيمن كان قبلكم رجل به جُرْحٌ فَجَزِعَ؛ فأخذ سكِّينا فحَزَّ بها يده، فما رَقَأَ الدم حتى مات، قال الله -عز وجل-: عبدي بَادَرَنِي بنفسه، حرمت عليه الجنة».

جۇندۇب ئىبنى ئابدۇللاھ ئەلبەجەلى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنغان ھەدىستە رەسۇلۇللاھ مۇنداق دەيدۇ: ئىلگىرىكى ئۇممەتتە بىر كىشى بولغان، ئۇ يارىلىنىپ قاتتىق بىئارام بولدى ۋە پىچاق ئېلىپ قولىنى كېسىۋەتتى، شۇنىڭ بىلەن قان توختىماي ئۇ ئۆلۈپ كەتتى. ئاللاھ تائالا ئېيتتىكى: بەندەم ئۆزى مەن تەرەپكە ئالدىراپ كەلدى، ئۇنىڭغا جەننەتنى ھارام قىلدىم

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
حدَّثَ النبي -صلى الله عليه وسلم- أصحابَه عن رجلٍ كان فيْمَن قَبلَنا من الأمم الماضية فيه جُرْحٌ مؤلمٌ جَزِع منه، فأَيِسَ من رحمة الله -تعالى- وشفائه، ولم يصبر على ألمه رجاءَ ثوابه؛ لضعفِ داعي الإيمان واليقين في قلبه، فأخذ سكيناً فقطع بها يده، فأصابه نزيف في دمه، فلم يرقأْ وينقطع حتى مات.
قال الله -تعالى- ما معناه: هذا عبدي استبطأ رحمتي وشفائي، ولم يكن له جَلَدٌ على بلائي؛ فعَجَّل إليَّ نفسَه بجنايته المحرمة، وظنَّ أنه قصَّر أجله بقتله نفسه؛ لذا فقد حرمت عليه الجنة، ومن حرم الجنة؛ فالنار مثواه.
ولا شك في علم الله -تعالى- السابق ومشيئته وقضائه لفعل هذا القاتل.
662;ەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ساھابىلىرىغا بىزنىڭ ئالدىمىزدىكى ئۈممەتتە ئۆتكەن بىر ئادەم توغرۇلۇق سۆزلەپ بەردى. ئۇ قاتتىق جاراھەتلەنگەن بولۇپ، ئۇنىڭغا چىدىماستىن ئاللاھ تائالانىڭ رەھمىتى ۋە شىپاسىدىن ئۈمىدسىزلەندى. ئىمان ۋە چىن ئىشەنچىسىنىڭ ئاجىزلىقى سەۋەبلىك، ئاللاھتىن ساۋاب كۈتۈپ سەبرى قىلالماي، ئۇنىڭ ئاغرىقىغا چىداپ تۇرالمىدى ۋە پىچاق ئېلىپ قولىنى كېسىۋەتتى. قان توختىماي ئېقىپ ئاخىرى ئۆلۈپ كەتتى. ئاللاھ تائالا دېگەن گەپنىڭ مەزمۇنى: بۇ بەندەم مېنىڭ رەھمىتىم ۋە شىپالىق بېرىشىمگە سەل قارىدى. مېنىڭ سىناقلىرىمغا بەرداشلىق بېرەلمەستىن، ھارام قىلىنغان بۇ جىنايىتى بىلەن مەن تەرەپكە ئالدىراپ قالدى. ئۇ ئۆزىنى ئۆلتۈرۈش بىلەن ئەجىلىنى قىسقارتقانلىقىنى ئويلاپ قالدى. شۇڭا ئۇنىڭغا جەننەتنى ھارام قىلدىم. جەننەت ھارام قىلىنغان ئادەمنىڭ بارىدىغان جايى دەۋزەخ بولىدۇ   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2981

 
Hadith   36   الحديث
الأهمية: كَانَتْ أَمْوَالُ بَنِي النَّضِيرِ: مِمَّا أَفَاءَ الله عَلَى رَسُولِهِ -صلى الله عليه وسلم- مِمَّا لَمْ يُوجِفْ الْمُسْلِمُونَ عَلَيْهِ بِخَيْلٍ وَلا رِكَابٍ


باشتېما:

بەنى نەزىرنىڭ مال-مۈلكى مۇسۇلمانلار ئات-تۆگىلەرنى چاپتۇرۇپ قولغا كەلتۈرگەن ئەمەس، بەلكى ئۇ ئاللاھ ئۆز ئەلچىسىگە خاس غەنىيمەت قىلىپ بەرگەن مال-مۈلۈك ئىدى

عن عمر بن الخطاب -رضي الله عنه- قال: «كانت أموال بَنِي النَّضِيرِ: مِمَّا أَفَاءَ الله على رسوله -صلى الله عليه وسلم- مِمَّا لم يُوجِفْ الْمسلمون عليه بِخَيْلٍ وَلا رِكَابٍ وكانت لرسول الله خالصاً، فكان رسول الله-صلى الله عليه وسلم- يَعْزِلُ نفقة أَهْلِهِ سَنَةً، ثُمَّ يجعل مَا بقي في الْكُرَاعِ، وَالسلاحِ عُدَّةً فِي سبيل الله -عز وجل-».

ئۆمەر ئىبنى خەتتاب رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن مۇنداق دېگەنلىكى رىۋايەت قىلىندى: بەنى نەزىرنىڭ مال-مۈلكى مۇسۇلمانلار ئات-تۆگىلەرنى چاپتۇرۇپ قولغا كەلتۈرگەن ئەمەس، بەلكى ئۇ ئاللاھنىڭ ئەلچىسىگە خاس غەنىيمەت ئىدى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۇنىڭدىن ئائىلىسىنىڭ بىر يىللىق خىراجىتىنى ئايرىپ قېلىپ، قالغىنىنى ئاللاھ يولىدا تەييارلىق قىلىش ئۈچۈن ئات-ئۇلاغ ۋە قورال-ياراغ تەييارلاشقا سەرپ قىلاتتى

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
لما قدم النبي -صلى الله عليه وسلم- المدينة مهاجراً، وجد حولها طوائف من اليهود، فوادعهم وهادنهم، على أن يبقيهم على دينهم، ولا يحاربوه، ولا يعينوا عليه عَدُوا.
فقتل رجل من الصحابة يقال له عمرو بن أمية الضمري -رضي الله عنه- رجلين من بنى عامر، يظنهما من أعداء المسلمين.
فتحمل النبي -صلى الله عليه وسلم- دية الرجلين، وخرج إلى قرية بنى النضير يستعينهم على الديتين.
فبينما هو جالس في أحد أسواقهم ينتظر إعانتهم، إذ نكثوا العهد وأرادوا قتله.
فجاءه الوحي من السماء بغدرهم، فخرج من قريتهم مُوهِماً لهم وللحاضرين من أصحابه أنه قام لقضاء حاجته، وتوجه إلى المدينة.
فلما أبطأ على أصحابه، خرجوا في أثره فأخبرهم بغدر اليهود- قبَّحَهُمُ الله تعالى- وحاصرهم في قريتهم ستة أيام، حتى تمَّ الاتفاق على أن يخرجوا إلى الشام والحِيرَة وخَيبَرَ.
فكانت أموالهم فَيْئاً بارداً، حصل بلا مشقة تلحق المسلمين، إذ لم يُوجِفُوا عليه بخيل ولا ركاب.
فكانت أموالهم لله ولرسوله، يَدَخِّرُ منها رسول الله -صلى الله عليه وسلم- قوت أهله لمدة سنة، ويصرف الباقي في مصالح المسلمين العامة، وأولاها في ذلك الوقت عُدةُ الجهاد من الخيل والسلاح، ولكل وقت ما يناسبه من المصارف للمصالح العامة.
662;ەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام مەدىنىگە ھىجرەت قىلىپ كەلگەندە، مەدىنە ئەتراپىدا يەھۇدىيلارنىڭ قەبىلىلىرى بارلىقىنى بىلىپ، ئۇلار بىلەن ئۆز دىنىدا قېلىش، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا قارشى ئۇرۇش قىلماسلىق ۋە ئۇنىڭغا قارشى دۈشمەنگە ياردەم بەرمەسلىك شەرتى بىلەن ۋەدە ۋە توختام تۈزۈشتى، ساھابىلاردىن ئەمرۇ ئىبنى ئۇمەييە ئىسىملىك بىر كىشى بەنى ئامىر قەبىلىسىدىن ئىككى كىشىنى مۇسۇلمانلارنىڭ دۈشمەنلىرى دەپ ئويلاپ ئۆلتۈرۈپ سالدى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بۇ ئىككى كىشىنىڭ تۆلىمىنى ئۈستىگە ئالدى، ئىككى دىيەتكە ياردەم سوراپ بەنى نەزىرنىڭ يىزىسىغا كەلدى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۇلاردىن ياردەم كۈتۈپ، ئۇلارنىڭ بازارلىرىنىڭ بىرىدە ئولتۇرغاندا ئۇلار كېلىشىمنى بۇزۇپ، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنى قەستلەپ ئۆلتۈرۈشكە ئۇرۇندى، شۇ چاغدا ئۇلارنىڭ ئەپتى-بەشىرىسىنى ئېچىپ ئاسماندىن ئايەت نازىل بولدى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام دەرھال ئۇلارنىڭ يېزىسىدىن ئۇلارغا ۋە ئەتراپىدىكى ساھابىلەرگە ھاجەت قىلغىلى بارىدىغان تۇيغۇ بېرىپ چىقىپ، مەدىنىگە قايتىپ كەلدى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام كېچىكىپ قالغانلىقتىن، ساھابىلار ئۇنى ئىزدەپ چىقىشتى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۇلارغا يەھۇدىيلارنىڭ ۋاپاسىزلىقىدىن خەۋەر بەردى، ئاللاھ ئۇلارغا لەنەت قىلسۇن! پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۇلارنى يېزىسىدا ئالتە كۈن قورشاۋغا ئالدى، ئاخىرىدا ئۇلار مەدىنە زېمىنىدىن شام، ھىيرە ۋە خەيبەر زېمىنلىرىغا چىقىپ كېتىشكە ئىتتىپاق تۈزۈشتى، ئۇلارنىڭ مال-مۈلكى مۇسۇلمانلار ئات-تۆگىلەرنى چاپتۇرماي، مۇشەققەتسىز قولغا كەلگەن غەنىمەت بولغان ئىدى، شۇ سەۋەبتىن ئۇلارنىڭ ماللىرى ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ رەسۇلىغا خاس بولغان بولۇپ، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۇنىڭدىن ئائىلىسىنىڭ بىر يىللىق خىراجىتىنى ئايرىپ قېلىپ، قالغىنىنى مۇسۇلمانلارنىڭ ئومۇمى ئېھتىياجى ئۈچۈن ئىشلىتەتتى، ئاشۇ ۋاقىتتا مۇسۇلمانلارنىڭ مۇھىم ئېھتىياجى ئاللاھ يولىدا جىھاد تەييارلىقى ئۈچۈن ئات-ئۇلاغ ۋە قورال-ياراغ سېتىۋېلىش ئىدى، ھەر بىر دەۋرگە قارىتا ئومۇمنىڭ مەنپەئەتىنىڭ ئۆزىگە مۇناسىپ خىراجەتلىرى بولىدۇ   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2983

 
Hadith   37   الحديث
الأهمية: مَا أَنْهَرَ الدَّمَ، وَذُكِرَ اسْمُ الله عَلَيْهِ، فَكُلُوهُ، لَيْسَ السِّنَّ وَالظُّفْرَ، وَسَأُحَدِّثُكُمْ عَنْ ذَلِكَ، أَمَّا السِّنُّ: فَعَظْمٌ، وَأَمَّا الظُّفْرُ: فَمُدَى الْحَبَشَةِ


باشتېما:

ئاللاھ تائالانىڭ ئىسمى تىلغا ئېلىنىپ قاننى ئېقىتالايدىغان نەرسە بىلەن بوغۇزلانسا يەڭلار، لېكىن چىش تىرناق بىلەن بوغۇزلانسا بولمايدۇ، سىلەرگە سەۋەبىنى دەپ بەرسەم، چىش دېگەن بىر ئۇستىخان، تىرناق بولسا ھەبەشىلەرنىڭ پىچىقى، دېدى

عن رَافِع بْن خَدِيج -رضي الله عنه- قال: «كُنَّا مَعَ رَسُولِ الله-صلى الله عليه وسلم- بِذِي الْحُلَيْفَةِ مِنْ تِهَامَةَ، فَأَصَابَ النَّاسَ جُوعٌ فَأَصَابُوا إبِلاً وَغَنَماً، وَكَانَ النَّبِيُّ -صلى الله عليه وسلم- فِي أُخْرَيَاتِ الْقَوْمِ، فَعَجِلُوا وَذَبَحُوا وَنَصَبُوا الْقُدُورَ فَأَمَرَ النَّبِيُّ -صلى الله عليه وسلم- بِالْقُدُورِ فَأُكْفِئَتْ، ثُمَّ قَسَمَ فَعَدَلَ عَشَرَةً مِنْ الْغَنَمِ بِبَعِيرٍ، فَنَدَّ مِنْهَا بَعِيرٌ فَطَلَبُوهُ فَأَعْيَاهُمْ، وَكَانَ فِي الْقَوْمِ خَيْلٌ يَسِيرَةٌ، فَأَهْوَى رَجُلٌ مِنْهُمْ بِسَهْمٍ، فَحَبَسَهُ الله، فَقَالَ: إنَّ لِهَذِهِ الْبَهَائِمِ أَوَابِدَ كَأَوَابِدِ الْوَحْشِ، فَمَا نَدَّ عَلَيْكُمْ مِنْهَا فَاصْنَعُوا بِهِ هَكَذَا، قُلْتُ: يَا رَسُولُ الله، إنَّا لاقُو الْعَدُوِّ غَداً، وَلَيْسَ مَعَنَا مُدىً، أَفَنَذْبَحُ بِالْقَصَبِ؟ قَالَ: مَا أَنْهَرَ الدَّمَ، وَذُكِرَ اسْمُ الله عَلَيْهِ، فَكُلُوهُ، لَيْسَ السِّنَّ وَالظُّفْرَ، وَسَأُحَدِّثُكُمْ عَنْ ذَلِكَ، أَمَّا السِّنُّ: فَعَظْمٌ، وَأَمَّا الظُّفْرُ: فَمُدَى الْحَبَشَةِ».

رافىئ ئىبنى خەدىج رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ مۇنداق دېگەن: بىز رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم بىلەن غازاتتىن قايتىپ تىھامەنىڭ «زۇلھۇلەيفە» گە يېتىپ كەلگەندە كىشىلەرنىڭ قورساقلىرى ئېچىپ كەتتى، ئۇلار غازاتتا قوي ۋە تۆگىلەرنى غەنىمەت ئالغان ئىدى، رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم قوشۇننىڭ كەينىدە ئىدى، ئالدىدا ماڭغانلار ئالدىراپ تۆگە-قويلاردىن بوغۇزلاپ قازانغا سېلىشقا باشلىدى، رەسۇلۇللاھ كېلىپ ئەھۋالنى كۆرگەندە قازانلارنى دۇم كۆمتۈرۋېتىشكە بۇيرىدى، ئاندىن رەسۇلۇللاھ غەنىمەت ماللارنى ئون قوينى بىر تۆگىگە باراۋەر قىلىپ ساھابىلەرگە بۆلۈپ بەردى. شۇ ئارىدا بىر تۆگە قېچىپ كەتتى، كىشىلەر قوغلاپ ھېرىپ قالدى، بۇ چاغدا قوشۇندا ئات ئاز ئىدى، ئۇلاردىن بىر كىشى يا ئوقى بىلەن ئۇنى ئاتقان ئىدى، ئۇ تۆگىنى ئاللاھ تائالا توختاتتى. رەسۇلۇللاھ: بۇ ھايۋانلارنىڭمۇ ياۋايى ھايۋانلاردەك قاچقۇنلىرى بار، سىلەرگە بويسۇنمىغانلىرىنى مۇشۇنداق قىلىڭلار، دېدى. مەن: ئى رەسۇلۇللاھ بىز ئەتىلا دۈشمەنگە ئۆچرىشىمىز مۇمكىن، يېنىمىزدا پىچاق يوق، قومۇشلار بىلەن بوغۇزلىساق بولامدۇ، دېگىنىمدە، رەسۇلۇللاھ: ئاللاھ تائالانىڭ ئىسمى تىلغا ئېلىنىپ قاننى ئېقىتالايدىغان نەرسىلەر بىلەن بوغۇزلانسا يەڭلار، لىكىن چىش تىرناق بىلەن بوغۇزلانسا بولمايدۇ، سىلەرگە سەۋەبىنى دەپ بەرسەم، چىش دېگەن بىر ئۇستىخان، تىرناق بولسا ھەبەشىلەرنىڭ پىچىقى، دېدى

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
يخبر رافع بن خديج -رضي الله عنهما- أنهم كانوا في غزوة من الغزوات مع النبي -صلى الله عليه وسلم- بمكان يقال له: ذو الحليفة، وأنهم أصابوا نعماً كثيرة، فذبحوا من تلك النعم قبل قسمته ولم ينتظروا القسمة، وكان النبي -صلى الله عليه وسلم- متأخراً فأتى إليهم وقد نصبوا القدور، فعمد إلى القدور فكفأها ورملها، أي: حشاها بالتراب، وقال: إن النهبة ليست بأحل من الميتة، ثم قسم فعدل البعير بعشر من الغنم، وحينئذ ذبح كل منهم مما أصاب، أي: من نصيبه الخاص به، ففر بعير منها ولم يقدروا عليه؛ لقلة الخيل، ورماه رجل بسهم فحبسه الله، فقال النبي -صلى الله عليه وسلم-: إن لهذه البهائم أوابد كأوابد الوحش، فما ند عليكم منها فاصنعوا به هكذا.
ثم سألوا النبي -صلى الله عليه وسلم- عن الذبح بأي وسيلة، فأخبرهم أن كل ما يسيل الدم، واقترن مع الذبح التسمية، فهو مما يجوز الأكل به، ولكن الظفر سواء كان متصلًا بيد الإنسان أو منفصلًا    من إنسان أو غيره فلا يجوز؛ لأنها سكاكين الكفار، وكذلك السن لا تجوز التذكية به؛ لأنه عظم.
585;افىئ ئىبنى خەدىج رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ بايان قىلىپ، ئۇلارنىڭ رەسۇلۇللاھ بىلەن «زۇلھۇلەيپە» دېگەن جايغا غازاتقا چىققانلىقىنى، ئۇلار ئۇ يەردە كۆپ چارۋىلارنى غەنىمەت ئالغانلىقىنى، رەسۇلۇللاھ ئۇلارنىڭ كەينىدە قالغانلىقتىن ئۇلارغا كېلىپ تەقسىم قىلىشتىن بۇرۇن بىر قانچە چارۋىنى بوغۇزلىغانلقىنى ۋە گۆشلەرنى قازانغا سېلىپ پۇشۇرۇۋاتقاندا، رەسۇلۇللاھ كېلىپ ئۇ گۆشلەرنى تۆكۈپ قازانغا توپا چېچىۋەتكەنلىكىنى بايان قىلغان. شۇ ۋاقىتتا رەسۇلۇللاھ: غەنىمەتلەرنى تەقسىم قىلىشتىن ئىلگىرى يېيىش، ئۆزى ئۆلۈپ قالغان نەرسىنىڭ گوشىنى يېگەنگە ئوخشاش، دېگەن. ئاندىن بىر تۆگىنى ئون قوينىڭ باراۋىرىدە قىلىپ بۆلۈپ بەرگەن. ئاندىن ساھابىلەر ئۆزىگە تەگكەن نىسىۋىسىدىن بوغۇزلىغان. شۇ ۋاقىتتا تۆگىلەردىن بىرى قېچىپ كىتىپ، ئۇلاردا ئات يېتەرسىز بولغانلىقتىن تۇتالمىغان، شۇ ئارىدا بىر كىشى ئۇنى يا ئوقى بىلەن ئېتىپ يىقىتقان، رەسۇلۇللاھ ئۇلارغا: بۇ ھايۋانلار ئوۋلىنىدىغان ھايۋانلارغا ئوخشاش، قېچىپ كەتكەن ۋاقىتتا مۇشۇنداق قىلساڭلار بولىدۇ، دېگەن. ئاندىن ئۇلار ئوۋلانغان نەرسىلەرنى قانداق بوغۇزلاش توغۇرلۇق سورىغاندا، رەسۇلۇللاھ: ئاللاھنىڭ نامى تىلغا ئېلىنغان، بوياندىن قان ئاققۇزۇلغان ھايۋاننى يېيىش دۇرۇس دېگەن. لىكىن تىرناق ئارقىلىق، مەيلى ئۇ ئىنسان قولىدا بولسۇن ياكى ئايرىم بولسۇن، ۋە يەنە چىش بىلەن ئولتۈرۈش دۇرۇس ئەمەس دېگەن. ئۆز ۋاقتىدا كاپىرلار تىرناق ئارقىلىق ھايۋانلارنى ئۆلتۈرۈپ يەيدىغان   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2984

 
Hadith   38   الحديث
الأهمية: لا تَلْبَسُوا الْحَرِيرَ وَلا الدِّيبَاجَ، وَلا تَشْرَبُوا فِي آنِيَةِ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ، وَلا تَأْكُلُوا فِي صِحَافِهِمَا؛ فَإِنَّهَا لَهُمْ فِي الدُّنْيَا وَلَكُمْ فِي الآخِرَةِ


باشتېما:

سىلەر ھەرخىل يىپەك كىيىمنى كىيمەڭلار، ئالتۇن ۋە كۈمۈش قاچىدا سۇ ئىچمەڭلار، ئۇ ئىككىسىدىن بولغان تەخسىدە تاماق يىمەڭلار! ئۇ نەرسىلەر دۇنيادا كاپىرلارغا ئاخرەتتە سىلەرگە مەنسۇپتۇر

عن حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ -رضي الله عنهما- مرفوعاً: «لا تلْبَسُوا الحرير ولا الديباج، ولا تشربوا في آنية الذهب والفضة ولا تأكلوا في صِحَافِهِمَا؛ فإنَّهَا لهم في الدنيا ولكم في الآخرة».

ھۇزەيپە ئىبنى يەمانى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنغان ھەدىستە، رەسۇلۇللاھ مۇنداق دېگەن: سىلەر ھەرخىل يىپەك كىيىمنى كىيمەڭلار، ئالتۇن ۋە كۈمۈش قاچىدا سۇ ئىچمەڭلار، ئۇ ئىككىسىدىن بولغان تەخسىدە تاماق يىمەڭلار! ئۇ نەرسىلەر دۇنيادا كاپىرلارغا ئاخرەتتە سىلەرگە مەنسۇپتۇر

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
نهى النبي -صلى الله عليه وسلم- الرجال عن لُبس الحرير والديباج؛ لما في لبسهما للذكَر من الميوعة والتأنث، والتشبه بالنساء الناعمات المترفات.
والرجل يطلب منه الخشونة والقوة والفتوة.
كما نهى كُلًّا من الرجال والنساء عن الأكل والشرب في صِحَاف الذهب والفضة وآنيتهما؛ والحكمة كما قال -صلى الله عليه وسلم-: أن الأكل فيهما في الدنيا للكفار الذين تعجلوا طيباتهم في حياتهم الدنيا، واستمتعوا بها، وهي لكم -أيها المسلمون خالصة- يوم القيامة إذا اجتنبتموها؛ خوفاً من الله -تعالى- وطمعًا فيما عنده، فمنعًا من التشبه بهم وامتثالًا لأمر الله -تعالى- حُرِّمت.
كما أن من لبس الحرير من الرجال في الدنيا فقد تعجل متعته؛ ولذا فإنه لن يلبسه في الآخرة، ومن تعجل شيئاً قبل أوانه بطريق محرم عوقب بحرمانه والله شديد العقاب.
662;ەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئەركەكلەرنىڭ ھەر خىل يىپەك كىيىملەرنى كىيىشىدىن چەكلىدى. ئەر كىشىگە نىسبەتەن بۇنى چەكلەشتە، بىر خىل سۇيۇقلۇق ۋە ئايال كىشىنى دوراش، شۇنداقلا يۇمران ۋە ئىسراپخور ئاياللارغا ئوخشاپ قېلىش بولغانلىقى ئۈچۈن چەكلىگەن ئىدى. ئەر كىشى بىرئاز قاتتىق - قۇرۇق، كۈچلۈك ۋە جۇشقۇن بولىشى لازىمدۇر. يەنە شۇنىڭدەك ئەر - ئايال ئىككىسىنى ئالتۇن ۋە كۈمۈش قاچا - قۇچىلاردا يەپ - ئىچىشتىن چەكلىدى. بۇنىڭدىكى ھېكمەت پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام دېگەندەك: ئۇ ئىككىسىدە تاماق يېيىش، بۇ دۇنيادا ئۆز لەززىتىنى ئېلىشقا ئالدىراپ، ئۇنىڭدىن ھۇزۇرلانغان كاپىرلارغا مەنسۇپ ئىدى. ئى مۇسۇلمانلار! ئەگەر سىلەر ئاللاھ تائالادىن قورقۇپ ۋە ئۇنىڭ دەرگاھىدىكى نېمەتلەردىن تاما قىلىپ، ئۇ نەرسىلەرنى تاشلىغان بولساڭلار، ئاخىرەتتە ئۇ نەرسىلەر سىلەرگە مەخسۇس بولىدۇ. كاپىرلارغا ئوخشاپ قېلىشتىن چەكلەش ۋە ئاللاھ تائالانىڭ بۇيرۇقىغا بوي سۇنۇش ئۈچۈن ھارام قىلىندى. يەنە كېلىپ بۇ دۇنيادا ئەرلەردىن يىپەك كىيىم كىيگەنلەر ئۆزىنىڭ راھىتى ئۈچۈن ئالدىرىغان كىشىدۇر. شۇنىڭ ئۈچۈن ئۇ ئاخىرەتتە ھەرگىزمۇ كىيمەيدۇ. قانداق بىر ئادەم بىر ئىشنى ۋاقتى كېلىشتىن ئىلگىرى ھارام يول بىلەن قىلىشقا ئالدىرىسا، ئۇنىڭدىن مەھرۇم قېلىش بىلەن جازالىنىدۇ. ئاللاھ تائالا بەك قاتتىق جازالىغۇچىدۇر   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2985

 
Hadith   39   الحديث
الأهمية: لا تَلْبَسُوا الْحَرِيرَ؛ فَإِنَّهُ مَنْ لَبِسَهُ فِي الدُّنْيَا لَمْ يَلْبَسْهُ فِي الآخِرَةِ


باشتېما:

يىپەك كىيىم كىيمەڭلار! ئۇنى دۇنيادا كىيگەن ئادەمنىڭ ئاخىرەتتە كىيمەيدىغانلىقىدا ھېچ شەك يوق

عن عمر بن الخطاب -رضي الله عنه- قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - صلى الله عليه وسلم -: «لا تَلْبَسُوا الحَرِير؛ فَإِنَّهُ مَنْ لَبِسَهُ في الدنيا لم يَلبَسه في الآخرة».

ئۆمەر ئىبنى خەتتاب رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنغان ھەدىستە، رەسۇلۇللاھ مۇنداق دەيدۇ: يىپەك كىيىم كىيمەڭلار! ئۇنى دۇنيادا كىيگەن ئادەمنىڭ ئاخىرەتتە كىيمەيدىغانلىقىدا ھېچ شەك يوق

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
في هذا الحديث نهي عن لبس الحرير للرجال، وأن عقوبة لابسه أنه لا يلبسه في الآخرة؛ لأن الجزاء من جنس العمل.
662;ەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بۇ ھەدىستە ئەرلەرنى يىپەك كىيىم كىيىشتىن چەكلىدى ۋە ئۇنى كىيگەننىڭ جازاسى: ئۇ كىشى ئاخىرەتتە يىپەك كىيەلمەيدۇ. چۈنكى جازا قىلغان جىنايەتنىڭ تۈرىدىن بولىدۇ   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2986

 
Hadith   40   الحديث
الأهمية: لايَحْكُمْ أَحَدٌ بَيْنَ اثْنَيْنِ وَهُوَ غَضْبَانُ


باشتېما:

ھەر قانداق بىر كىشى غەزەپلەنگەن ۋاقتىدا ھۆكۈم قىلمىسۇن

عن عبد الرحمن بن أبي بكرة قال: «كتب أبي -أو كتبتُ له- إلى ابنه عبيد الله بن أبي بَكْرَةَ وَهُوَ قَاضٍ بِسِجِسْتَانَ: أَنْ لا تَحْكُمْ بَيْنَ اثْنَيْنِ وأنت غضبان، فإني سمعت رسول الله -صلى الله عليه وسلم- يقول: لايحكم أحد بين اثنين وهو غضبان».
وَفِي رِوَايَةٍ: «لا يَقْضِيَنَّ حَكَمٌ بين اثْنَيْنِ وهو غَضْبَانُ».

ئابدۇراھمان ئىبنى ئەبى بەكرەتە بايان قىلىپ مۇنداق دېگەن: دادام بالىسى ئۇبەيدۇللاھ ئىبنى ئەبى بەكرەتەگە يەنە بىر ئىبارىدە «مەن ئۇنىڭغا، دەپ كەلگەن» ئۇ سىجىستاندا قازىلىق قىلىۋاتقاندا مەكتۇپ يوللاپ مۇنداق دېگەن: سەن غەزەپلەنگەن ۋاقتىڭدا ئىككى كىشى ئوتتۇرىسىدا ھۆكۈم قىلما، مەن رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ بۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىغان: قانداق بىر كىشى غەزەپلەنگەن ۋاقتىدا ھۆكۈم قىلمىسۇن. يەنە بىر ھەدىستە «قانداق بىر قازى غەزەپلەنگەن ۋاقتىدا ئىككى كىشى ئارسىدا قەتئى ھۆكۈم قىلمىسۇن» دېگەن

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
نَهى الشارع الحكيم أنْ يحكم الحاكِم بَيْنَ النَّاسِ وَهُو غَضْبَان؛ ذلك لأَنَّ الغَضَبَ يُؤَثر على التوازُن الشخصي للإنسان فلذلك لا يُؤْمَن أَنْ يَظْلِمً أَوْ يُخطِئ الصَّواب في حالِ غَضَبِهِ؛ فَيَكُون ذَلِكَ ظُلْماً على المحْكُومِ عَلَيْهِ وحَسْرَةً عَلى الحاكِمِ وإثماً عليه.
588;ەرىئەت بايان قىلغۇچى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام، قازى ۋە سوتچىنى غەزەپلەنگەن، ئاچچىقلانغان ھالدا بىر كىشى ئۈستىدىن ھۆكۈم چىقىرىشىدىن توسقان، چۈنكى غەزەپلىنىش ئىنساننىڭ تەبىئى تەڭپۇڭلىقىنى يوقىتىدۇ، ئۇ ۋاقىتتا بىر كىشىگە زۇلۇم قىلىش، ياكى خاتالىشىشتىن ساقلىنىش قېيىن. ئەگەردە شۇنداق ھالدا ھۆكۈم قىلىپ قالسا گۇماندار زۇلۇم قىلىنىشى، قازى، سوتچى گۇناھكار بولۇپ قېلىشى مۈمكىن   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2988

 
Hadith   41   الحديث
الأهمية: لَوْ أَنَّ رَجُلاً -أَوْ قَالَ: امْرَأً- اطَّلَعَ عَلَيْكَ بِغَيْرِ إذْنِكَ؛ فَحَذَفْتَهُ بِحَصَاةٍ، فَفَقَأْتَ عَيْنَهُ: مَا كَانَ عَلَيْك جُنَاحٌ


باشتېما:

ئەگەر بىر ئەر، (ياكى بىر ئايال) سىنىڭ رۇخسىتىڭسىز ساڭا كۆزەتچىلىك قىلسا، ئۇنىڭغا تاش ئېتىپ كۆزىنى قۇيۇۋەتكەن بولساڭ، ساڭا ھېچ قانداق گۇناھ بولمايدۇ

عن أبي هُريرة -رضي اللهُ عنه- مرفوعًا: «لو أن رجلا -أو قال: امْرَأً- اطَّلَعَ عليك بغير إِذْنِكَ؛ فَحَذَفْتَهُ بحَصَاةٍ، فَفَقَأْتَ عينه: ما كان عليك جُنَاحٌ».

ئەبى ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنغان ھەدىستە، رەسۇلۇللاھ مۇنداق دېگەن: ئەگەر بىر ئەر، (ياكى بىر ئايال، دېدى) سىنىڭ رۇخسىتىڭسىز ساڭا كۆزەتچىلىك قىلسا، ئۇنىڭغا تاش ئېتىپ كۆزىنى قۇيۇۋەتكەن بولساڭ، ساڭا ھېچ قانداق گۇناھ بولمايدۇ

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
أخبر النبي -صلى الله عليه وسلم- أنه إذا اطلع إنسانٌ على أحدٍ بغير إذنه من وراء بابه، أو من فوق جداره، أو غير ذلك، ففقأ عينه بأن يرمي حصاة؛ فتصيب عينه، أو أن يطعن عينه بحديدة، فليس على هذا المتلِف إثمٌ ولا قصاصٌ؛ لأن الناظر هو المتعدي والجاني بفعله هذا.
662;ەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام خەۋەر بېرىپ مۇنداق دەيدۇ: ئەگەر بىر ئىنسان يەنە بىر ئىنساننىڭ رۇخسىتىسىز، ئىشىكنىڭ ئارقىسىدىن ياكى تام تۆپىسىدىن ياكى باشقا يەرلەردىن كۆزەتچىلىك قىلسا، ئاندىن ھېلىقى ئادەم ئۇنىڭغا تاش ئېتىپ تەگكۈزۈپ ياكى بىرەر تۆمۈرنى تىقىپ كۆزىنى قۇيۇۋەتسە، بۇنداق قىلغان ئادەمگە گۇناھ ياكى قىساس كەلمەيدۇ. چۈنكى ئۇنداق يۇشۇرۇن قارىغۇچى بۇ قىلىقى بىلەن تاجاۋۇز قىلغان جىنايەتچى بولىدۇ   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2989

 
Hadith   42   الحديث
الأهمية: مَا مِنْ مَكْلُومٍ يُكْلَمُ فِي سَبِيلِ الله، إلاَّ جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَكَلْمُهُ يَدْمَى: اللَّوْنُ لَوْنُ الدَّمِ، وَالرِّيحُ رِيحُ الْمِسْكِ


باشتېما:

ئاللاھ تائالا يولىدا يارىلانغان ھەر قانداق كىشى، قىيامەت كۈنى ئۇ جاراھىتىدىن قان ئاققان ھالدا كېلىدۇ. ئۇ قاننىڭ رەڭگى قان رەڭ، ئەمما پۇرىقى ئەنبەر پۇرايدۇ

عن أبي هريرة -رضي الله عنه- قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم-: «ما من مَكْلُومٍ يُكْلَمُ في سبيل الله، إلا جاء يومَ القيامة، وكَلْمُهُ يَدْمَى: اللَّونُ لَوْنُ الدَّمِ، والرِّيحُ رِيحُ المِسْكِ».

ئەبى ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنغان ھەدىستە دەيدىكى: ئاللاھ تائالا يولىدا يارىلانغان ھەر قانداق كىشى، قىيامەت كۈنى ئۇنىڭ يارىسىدىن قان ئاققان ھالدا كېلىدۇ. ئۇ قاننىڭ رەڭگى قان رەڭ، ئەمما پۇرىقى ئەنبەر پۇرايدۇ

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
يُبَينُ النبي -صلى الله عليه وسلم- فضل الجهاد في سبيل الله -تعالى- وما ينال صاحبه، من حسن المثوبة، بأن الذي يجرح في سبيل الله فيُقْتَلُ أو يبرأ، يأتي يوم القيامة على رؤوس الخلائق بِوِسَام الجهاد والبلاء فيه، إذ يجيء بجرحه طَريًّا، فيه لون الدم، وتفوح منه رائحة المسك.
662;ەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىشنىڭ پەزىلىتىنى ۋە جىھاد قىلغان كىشىنىڭ ئېرىشىدىغان ياخشى مۇكاپاتىنى بايان قىلىدۇ. ئاللاھ يولىدا يارىلانغان كىشى مەيلى ئۇنىڭدا شېھىت بولسۇن ياكى ساقايسۇن، قىيامەت كۈنى پۈتۈن كىشىلەرنىڭ ئالدىدا جىھاد مېدالى بىلەن كېلىدۇ. چۈنكى ئۇ ئۆزىنىڭ يارىسى ھۆل رەڭگى قان رەڭ، ئەمما ئۇنىڭدىن ئەنبەر پۇرىقى چىقىپ تۇرىدىغان ھالدا كېلىدۇ   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2991

 
Hadith   43   الحديث
الأهمية: مَنْ أَعْتَقَ شِرْكاً لَهُ فِي عَبْدٍ، فَكَانَ لَهُ مَالٌ يَبْلُغُ ثَمَنَ الْعَبْدِ؛ قُوِّمَ عَلَيْهِ قِيمَةَ عَدْلٍ، فَأَعْطَى شُرَكَاءَهُ حِصَصَهُمْ، وَعَتَقَ عَلَيْهِ الْعَبْدُ


باشتېما:

شېرىكچىلىكى بولغان قۇلدىن ئۆز ھەسسىسىنى ئازات قىلىۋەتكەن كىشىنىڭ شۇ قۇلنىڭ قالغان قىسمىنىمۇ سېتىۋالغۇدەك ئىقتىسادى بولسا، توغرا باھالايدىغان كىشىلەر قۇلغا باھا قويۇپ بەرسۇن، ئۇ كىشى شېرىكلىرىگە ھەققىنى بېرىپ ئۇ قۇلنى تولۇق ئازات قىلىۋەتسۇن

عن عَبْدُ الله بن عمر-رضي الله عنهما- عن النبي -صلى الله عليه وسلم- قال: «مَن أَعْتَقَ شِرْكًا له في عَبْدٍ, فكان له مالٌ يَبْلُغُ ثَمَنَ العَبْدِ: قُوِّمَ عليه قِيمَةَ عَدْلٍ , فأعطى شُرَكَاءَهُ حِصَصَهُمْ, وعَتَقَ عليه العَبْدُ , وإلا فقد عَتَقَ منه ما عَتَقَ».

ئابدۇللاھ ئىبنى ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، پەيغەمبەرئەلەيھىسسالام مۇنداق دېگەن: «شېرىكچىلىكى بولغان قۇلدىن ئۆز ھەسسىسىنى ئازات قىلىۋەتكەن كىشىنىڭ شۇ قۇلنىڭ قالغان قىسمىنىمۇ سېتىۋالغۇدەك ئىقتىسادى بولسا، توغرا باھالايدىغان كىشىلەر قۇلغا باھا قويۇپ بەرسۇن، ئۇ كىشى شېرىكلىرىگە ھەققىنى بېرىپ ئۇ قۇلنى تولۇق ئازات قىلىۋەتسۇن»

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
من كان له شراكة، ولو قليلة، في عبد، أو أمة، ثم أعتق جزءا منه، عتق نصيبه بنفس الإعتاق، فإن كان المعتق موسرا -بحيث يستطيع دفع قيمة نصيب شريكه- عتق العبد كله، نصيب المعتق ونصيب شريكه، وينظر قيمة نصيب شريكه التي تساويها في السوق وأعطى شريكه القيمة.
وإن لم يكن موسرا -بحيث لا يملك قيمة نصيب صاحبه- فلا إضرار على صاحبه، فيعتق نصيبه فقط، ويبقى نصيب شريكه رقيقا كما كان.
574;ازراق بولسىمۇ بىر قۇلغا ياكى بىر دېدەككە شېرىك بولغان كىشى ئۆزىنىڭ ھەسسىسىنى ئازات قىلىۋەتكەندىن كېيىن ئىقتىسادى بولسا، شېرىكلىرىگە قۇلنىڭ قالغان ھەسسىسىنى بېرىشكە قادىر بولسا، قۇلنىڭ نەرقىنى بازار بويىچە ھېسابلاپ شېرىكلىرىگە ھەققىنى بېرىپ، ئۇ قۇلنىڭ قالغان قىسمىنىمۇ ئازاد قىلىۋەتسۇن، ئەگەر ئىقتىسادى ئەھۋالى يار بەرمىسە شېرىكىگە زىيان يەتكۈزمەستىن ئۆزىنىڭ نېسىۋىسىنى ئازاد قىلىش بىلەن كۇپايىلەنسۇن، شېرىكىنىڭ ھەسسىسىدە قۇللۇق ھالىتىدە قالىدۇ   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2992

 
Hadith   44   الحديث
الأهمية: مَنْ اقْتَنَى كَلْباً -إلاَّ كَلْبَ صَيْدٍ، أَوْ مَاشِيَةٍ- فَإِنَّهُ يَنْقُصُ مِنْ أَجْرِهِ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطَانِ


باشتېما:

كىمكى ئوۋ ئىتى ياكى پادا باقىدىغان ئىتتىن باشقا ئىت باقسا، ھەر كۈنلۈك ساۋابىدىن ئىككى قىرات كەملەپ كېتىدۇ

عن عبد الله بن عمر -رضي الله عنهما- قال: سمعت رسول الله -صلى الله عليه وسلم- يقول: «مَن اقْتَنَى كَلْبًا -إلا كلبَ صَيْدٍ، أو مَاشِيَةٍ- فإنه يَنْقُصُ من أَجْرِهِ كل يوم قِيرَاطَانِ».
قال سالم: وكان أبو هريرة يقول: «أو كلبَ حَرْثٍ»، وكان صَاحِبَ حَرْثٍ.

ئابدۇللاھ ئىبنى ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنغان ھەدىستە، رەسۇلۇللاھ مۇنداق دېگەن: كىمكى ئوۋ ئىتى ياكى پادا باقىدىغان ئىتتىن باشقا ئىت باقسا، ھەر كۈنلۈك ساۋابىدىن ئىككى قىرات كەملەپ كېتىدۇ. سالىم ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇنىڭ رىۋايىتىنى بايان قىلىپ: (ياكى ئېتىزلىققا قارايدىغان ئىت، دەيتتى. ئۇنىڭ ئۆزىنىڭ ئېتىزلىقى بار ئىدى

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
الكلب من البهائم الخسيسة القذرة؛ ولهذا نهى الشرع الشريف الطاهر عن اقتنائه؛ لما فيه من المضار والمفاسد، من ابتعاد الملائكة الكرام البررة عن البيت الذي هو فيه، ولما فيه من الإخافة والترويع والنجاسة والضرر، ولما في اقتنائه من السفه.
ومن اقتناه نقص من أجره كل يوم شيء عظيم، قُرِّب معناه بالقيراطين والله أعلم قدر ذلك؛ لأن هذا عصى الله باقتنائه وإصراره على ذلك.
فإذا دعت الحاجة إليه جاز اقتناؤه في أحد ثلاثة أشياء:
الأولى: حراسة الغنم التي يخشى عليها من الذئب والسارقين.
الثانية: حراسة الحرث.
الثالثة: إذا قصد به الصيد.
فلهذه المنافع يسوغ اقتناؤه وتزول اللائمة عن صاحبه.
574;ىت دېگەن، پەسكەش نىجىس ھايۋانلارنىڭ قاتارىدىندۇر. شۇنىڭ ئۈچۈن بۇ پاك شەرەپلىك شەرىئەت ئۇنىڭدىكى زىيان-زەخمەت تۈپەيلىدىن بېقىشتىن چەكلىدى. چۈنكى ئۇنداق قىلغاندا، كەرەملىك پاك پەرىشتىلەر ئىت بار ئۆيدىن يىراق بولىدۇ. يەنە باشقىلارنى قورقۇتۇش ۋە نىجىسلىقىنىڭ سەۋەبلىرىدىن، ئۇنى بېقىش ئەقىلسىزلىققا دالالەت قىلىدۇ. ھەممىدىن يامىنى ئۇنى باققان كىشىنىڭ ساۋابىدىن ھەر كۈنى نۇرغۇن ساۋاپ كەملەپ كېتىدۇ. ئۇنىڭ مىقدارىنى ئىككى قىرات دەپ يېقىنلاشتۇرۇپ بەردىيۇ، ئەمما بۇنىڭ ھەقىقى ھەجمىنى ئاللاھ تائالا ئۆزى بىلىدۇ. چۈنكى بۇ ئادەم ئۇنى بېقىش ۋە داۋاملاشتۇرۇش ئارقىلىق ئاللاھ تائالاغا ئاسىلىق قىلغان بولىدۇ. ئەگەر ئىت بىقىشقا بىرەر ھاجەت بولسا، ئۇ ۋاقىتتا تۆۋەندىكىدەك ئۈچ خىل ئەھۋال ئاستىدا دۇرۇس بولىدۇ: بىرىنچىسى: بۆرىدىن ۋە ئوغرىلاپ كېتىشىدىن ئەندىشە قىلىنىدىغان قويلارنى ھىمايە قىلىش. ئىككىنچىسى: ئېتىزلىقنى قوغداش. ئۈچىنچىسى: ئۇ ئىت بىلەن ئوۋچىلىق قىلىشنى مەقسەت قىلىش. بۇ مەنپەئەتلەر سەۋەبىدىن، ئۇنى بېقىش دۇرۇس بولىدۇ، ۋە ئىگىسىدىن مالامەت كۆتۈرۈلىدۇ   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2994

 
Hadith   45   الحديث
الأهمية: مَنْ حَمَلَ عَلَيْنَا السِّلاحَ فَلَيْسَ مِنَّا


باشتېما:

كىمىكى بىزگە قورال كۆتەرسە، ئۇ بىز مۇسۇلمانلاردىن ئەمەس

عن أبي موسى الأشعري -رضي الله عنه- عن النبي -صلى الله عليه وسلم- قال: «مَنْ حَمَلَ عَلَيْنَا السِّلاحَ فَلَيْسَ مِنَّا».

ئەبۇ مۇسا ئەلئەشئەرى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ بايان قىلغان ھەدىستە، رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مۇنداق دېگەن: كىمىكى بىزگە قورال كۆتەرسە، ئۇ بىز مۇسۇلمانلاردىن ئەمەس

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
يبين النبي -صلى الله عليه وسلم- أن المؤمنين إخوة، يتألم بعضهم لألم بعضهم الآخر ويفرح لفرحه، وأن كلمتهم واحدة فهم يد على من عاداهم.
فيلزمهم الاجتماع والطاعة لإمامهم، وإعانته على من بغى وخرج عليه؛ لأن هذا الخارج شق عصا المسلمين، وحمل عليهم السلاح، وأخافهم فيجب قتاله، حتى يرجع ويفئ إلى أمر الله -تعالى-؛ لأن الخارج عليهم والباغي عليهم، ليس في قلبه، لهم الرحمة الإنسانية، ولا المحبة الإسلامية، فهو خارج عن سبيلهم فليس منهم، فيجب قتاله وتأديبه.
585;ەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم بايان قىلىپ مۆئمىنلەر بىر-بىرى بىلەن قېرىنداش، خۇشاللىقى بىلەن تەڭ خۇشال بولاش، قايغۇسى بىلەن تەڭ قايغۇرۇشى، سۆزلىرىدە ئىتتىپاق بولۇشى، دۈشمەنگە بىرگە قارشى تۇرىشى كېرەك. بىر رەھبەرلىك ئاستىغا يىغىلىش ۋە ئۇنىڭغا بويسۇنۇش ۋاجىب، ئۇ رەھبەرگە قارشى چىققۇچىلار ۋە تاجاۋۇزچىلارغا قارشى ياردەمدە بولۇش كىرەك، چۈنكى بۇ قارشىلاشقۇچى مۇسۇلمانلار سېپىنى بۇزغان، ئۇلارغا قارشى قورال كۆتۈرگەن، ئۇلارنى قورقۇتقان، بۇ كىشىلەرگە قارشى ئۇرۇش قىلىش ئۇلار ئاللاھنىڭ شەرىئىتىگە قايىتقانغا قەدەر ۋاجىب، قارشى چىققۇچىلار ۋە تاجاۋۇزچىلارنىڭ قەلبىدە ئىنسانى رەھمەت، ئىسلامى مۇھەببەت يوق. ئۇلار مۇسۇلمانلارنىڭ يولىدىن چىققانلىقى ئۈچۈن مۇسۇلمانلاردىن ئەمەس، ئۇلارنى ئەدەپلەش، ئۇلارغا قارشى جەڭ قىلىش ۋاجىب   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2997

 
Hadith   46   الحديث
الأهمية: غَزَوْنَا مَعَ رَسُولِ الله -صلى الله عليه وسلم- سَبْعَ غَزَوَاتٍ، نَأْكُلُ الْجَرَادَ


باشتېما:

بىز رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم بىلەن يەتتە قېتىم غازاتقا چىقتۇق، ئۇ غازاتتا بىز چېكەتكە يېگەن ئىدۇق

عن عَبْد اللهِ بن أبي أوفى -رضي الله عنهما- قال: «غَزَوْنَا مَعَ رَسُولِ الله -صلى الله عليه وسلم- سَبْعَ غَزَوَاتٍ، نَأْكُلُ الْجَرَادَ».

ئابدۇللاھ ئىبنى ئەبى ئەۋفا رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ بايان قىلىپ مۇنداق دېگەن: بىز رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم بىلەن يەتتە قېتىم غازاتقا چىقتۇق، ئۇ غازاتتا بىز چېكەتكە يېگەن ئىدۇق

 
ھەدىس چۈشەندۈرۈش بيان الحديث
 
أنَّ الله سبحانه وتعالى رَزَقَ أصْحَابَ رَسُولِ اللهِ - صلى الله عليه وسلم - بِسَبْع غَزَوَات يَمُدَّهُم بِالْجَرَاد لعدم وجود القُوتِ عندهم كما أمدَّهم بالعنْبر الذي خرَجَ من البَحْرِ فأكلوا منه في غزوة أخرى.
574;اللاھ تائالا رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ ساھابىلىرىغا ئۇزۇق-تۈلۈك قىس بولغانلىقتىن يەتتە قېتىم قىلغان غازاتتا چىكەتكە ۋە كىتلارنى رىزىق قىلىپ بەرگەن، ساھابىلار ئۇنىڭدىن يىگەن، يەنە بىر قېتىملىق غازاتتا دېڭىزدىن چىقىرىپ بەرگەندە ئۇ كىتنى يىگەن   --  سەھىھ(بەش شەرت تولۇق بولغادا ھەدىس سەھىھ بولىدۇ)   →   ھەدىسنى بۇخارى ۋە مۇسلىم بىردەك قوبۇل قىلغان
 
پايدىلانما: ھەدىس قامۇسى @ 2999






© EsinIslam.Com Designed & produced by The Awqaf London. Please pray for us